Jazz Orchestra of the Concertgebouw – The Jazz Influencers

Voorspel:  1988 The Netherlands Concert Jazzband en The New Concert Big Band

Het JOC bestaat al ruim 20 jaar.  Indirect al veel langer: uit 1986 zijn nog sporen van dit orkest te vinden en in 1988 speelde The Netherlands’ Concert Jazzband onder leiding van Henk Meutgeert op televisie. Toen deed de fine fleur van de Nederlandse Jazz al mee. Om maar een greep te doen: Wim Overgaauw en Eef Albers op gitaar, Ack van Rooijen fluegelhorn, Fred Leeflang en Ferdinand Povel op resp. tenor en alt, trompettist Jarmo Hoogendijk, Frans Elsen piano, Cees Kranenburg was de drummer en Viktor Kaihatu de bassist.  Samen met de NOS zorgde Conamus toen voor de uitgave van dit concert op cd! “Voyage of a Villager”. Een jaar later werd opnieuw een cd van dit orkest uitgebracht: “Portrait of Duke Ellington”, gedirigeerd door Henk Meutgeert en met arrangementen van Rob Pronk. 

De muziek op die cd kun je vergelijken met een exquis diner in een drie sterrenrestaurant. De arrangementen zijn stuk voor stuk herkenbaar en toch heel anders dan Duke Ellington ze had geschreven en gearrangeerd. De musici hadden ook de vrijheid om hun eigen visie te laten horen. Daardoor werden het geen kopiëren van de overleden helden, maar nieuwe creaties van levende musici. Michiel de Ruyter heeft er in een paar woorden mooie dingen over geschreven in het omslagje van de cd. 

Sindsdien heeft het orkest een periode in de mottenballen gelegen, omdat Meutgeert te weinig tijd had om te schrijven en te dirigeren.  Ergens in 1996 werd hij gevraagd door drummer Hans Dekker en bassist Frans van Geest om weer voor een liefhebbers bigband te staan, te dirigeren en arrangementen te schrijven. Het bloed kroop waar het niet gaan kon en dat werd de New Concert Bigband. Regelmatig werden in het BIMhuis in Amsterdam concerten gegeven rond een belangrijk artiest, die daarvoor zijn composities bij Meutgeert inleverde om ze te laten arrangeren voor het orkest. Daar kwamen enkele prachtige verzamel-cd’s van op de markt. 

In 1998 de dubbelaar ‘Festival Live in Amsterdam’ nog van de New Concert Big Band en in 1999 ‘Festival 1999 Part I’ onder de nieuwe naam: 

The Jazz Orchestra of the Concertgebouw. 

In 1999 vond Martijn Sanders, de directeur van het concertgebouw, dat een dergelijk orkest onder een Internationaal herkenbare en gerenommeerde naam moest spelen. Vandaar dat dit ’Huisorkest van het BIMhuis’ de naam kreeg van “The Jazz Orchestra of the Concertgebouw” (JOC). Onder deze nieuwe naam steeg dit orkest tot grote hoogte en realiseerde mooie cd’s en internationale tournee’s tot in China aan toe. 

Rond een vaste kern van musici werd ook plaats ingeruimd voor jonge musici, die zo ervaring opdeden in het spelen in een groot orkest. Ondanks dat er daardoor een traag wisselende bezetting ontstond, bleek toch dat dit orkest internationaal steeds hoger aangeschreven werd.

Een bijzonder voorbeeld van buitengewone concerten is de deelname in 2003 aan de viering van het dertigjarig bestaan van Tros Sesjun. Daar begeleidden ze een keur aan artiesten: Peter Guidi, Tineke Postma, Joris Roelofs, Rita Reys, Rein de Graaff en The Four Freshmen! Veelzijndig en flexibel

Spontaan Compliment

Het mooiste compliment dat ik eens van een Amerikaanse Jazzliefhebber hoorde, was tijdens een concert in de Jan Steenzaal tijdens het North Sea Jazz Festival, nog in Den Haag. Met stijgende verbazing en overslaande stem, meldde hij dat dit orkest elke bigband in New York eruit kon spelen! ‘’For Sure!” zei hij nog eens met nadruk. Denkend aan de legendarische bigband battles in de Jaren 30 en de grote kwaliteit van spelen van de grote Amerikaanse jazzmusici, vond ik dat nogal een krasse opmerking, maar ik geloofde hem direct. De geoliede muziek kwam tenslotte tevoorschijn omdat dit orkest zo goed op elkaar was ingespeeld en precies wist wat er van hen werd verwacht. Dat is heel wat anders dan een bij elkaar gebeld orkest in New York, “omdat er op de maandagavonden gespeeld kon worden”. Ik gloeide van trots dat zoiets over deze Nationale bigband werd gezegd. 

Gelukkig trad het orkest regelmatig op in Leeuwarden, zodat hier ook genoten kon worden van de prestaties die Henk Meutgeert op zijn relaxte manier van dirigeren uit dit orkest haalde. Maar net zo gemakkelijk geven ze jaarlijks een Kerstconcert in het Concertgebouw. Want om die naam te mogen dragen, wordt er regelmatig ook in deze muziektempel gespeeld.

Solisten

Het is altijd een vaste traditie van het orkest geweest om nationale en internationale gastsolisten bij het orkest uit te nodigen om voor dit orkest te schitteren. Dat ging van The Houdini’s, via Misha Mengelberg of Han Bennink langs Jasper van ’t Hof, Ack van Rooijen, Bud Shank of Sean Bergin. Kortom een brede range van jazzartiesten mochten zich opgetild voelen door dit orkest. 

In 2007 presenteerde het orkest de eerste thema-cd rond composities van een van de Leden van het orkest: Henk Meutgeert zelf beet de spits af met de cd ‘Riffs ’n Rhythms, Live at the Bimhuis’. 

Overigens was dit eigenlijk de tweede cd die hij met zijn composities vulde: ook de allereerste, ‘Voyage of a Villager’ kwam op een stuk van Frans Elsen na, van zijn hand.

Er volgden cd’s met composities van Jesse Van Ruller, Peter Beets en Jan van Duikeren. 

Tussendoor kwamen er diverse cd’s los met in de hoofdrollen: Dr. Lonnie Smith, Ronald Snijders, jimmy Heath tot en met een Tribute aan de songs van Ray Charles met een glansrol voor Madeline Bell. 

Het JOC bij Hothouse Redbad in Leeuwarden op 5 oktober 2008.. The Secret Champ, Dat was toen ongeveer de signature song van het orkest..
Video opname van Ebbarkj

In 2014 nam Henk Meutgeert afscheid van ‘zijn’ orkest: pensionering eiste zijn tol. Naast hem draaide Rob Horsting al heel lang mee als arrangeur en dirigent, zodat het orkest niet ontheemd achter bleef. In 2015 werd de nieuwe eerste dirigent gepresenteerd. Daarvoor was de Amerikaanse drummer van het voormalig Count Basie orkest en later ook haar dirigent, Dennis Mackrel gepresenteerd. 

Pedagogisch werk

Naast al dit muzikale krachtpatserswerk werken de orkestleden jarenlang ook aan opleiding en begeleiding binnen het kader van The Jazz Academy. Een samenwerkingsverband van het JOC met het Conservatorium van Amsterdam (CvA). Daarmee geven ze jonge musici de kans om hun mogelijkheden en talenten verder te onderzoeken en uit te breiden. 

Daarnaast zoeken ze contacten met nieuwe muziekstromingen om met die nieuwe, jonge artiesten elkaars muziek uit te breiden en te vernieuwen. 

Crossroads, 2018

Van oudsher hoorde je in het programma van de concerten altijd stukken van Nederlandse jazzmusici langskomen. In 2018 kwam de cd Crossroads uit, de eerste onder leiding van Dennis Mackrel. Muziek en presentatie toonden een meer volwassen product van internationale allure. De muziek maakte dit helemaal waar.

Er worden alleen nieuwe composities uitgevoerd van leden van het orkest. Ite weten: lja Reijngoud, Simon Rigter, Jorg Kaaij en Martijn van Iterson zijn de leveranciers.

Op de tweede cd van dit album, staan alleen stukken van basklarinettist Joris Roelofs, gedirigeerd door Rob Horsting. Met als uitsmijter een stuk van deze arrangeur-dirigent. Al deze stukken zijn niet meer te vergelijken met de bekende composities uit ‘The Great American Songbook’. Het is een hogelijk gewaardeerde cd geworden, met onmiskenbaar een heel vernieuwend programma. 

The Jazz Orchestra of the Concertgebouw onder leiding van Dennis Mackrel op 18 november 2018 bij Hothouse Redbad,
Toen werd het programma van de cd Cross Roads uitgevoerd.
foto Willem de Rhoter.

The Jazz Influencers, 2020

De afgelopen maand oktober is de nieuwe cd van het Jazz Orchestra of the Concertgebouw uitgekomen. Hierop wordt de lijn die met Crossroads is opgepakt, voortgezet. Dit keer zijn composities geselecteerd van MIllenials, jonge componisten/Jazzmusici, die ook regelmatig in het orkest meespelen. Het zijn stukken van Gideon van Gelder, Reinier Baas, Maartje Meijer, Tineke Postma, Simin Tander, Morris Kliphuis, Maarten Hogenhuis en opnieuw Joris Roelofs. Zij zijn de leveranciers van het muzikale geweld. Hiermee wordt aangegeven wat gaande is in de nieuwe muziek c.q. jazz in Nederland. Het was aan Rob Horsting om deze waaier van uiteenlopende composities te arrangeren, zodat het JOC-geluid gewaarborgd bleef en de typische eigenschappen die deze componisten in hun composities hebben verwerkt, ook glanzend uit de verf komen. Dat is hem uitstekend gelukt.

De stukken

Reinier Baas, gitarist en componist van onder andere de spraakmakende meest instrumentale opera “Reinier Baas vs Princess Discombobulatrix” met Typex als de illustrator van dit verhaal, heeft drie springerige composities aangeleverd. Ze zijn onderdeel van een suite met een reeks composities van Reinier Baas rond de planeten. Ze zijn kort van stuk en springen er als geheel ook duidelijk uit door hun grote sprongen. Ondanks dat straalt er evengoed een grote rust uit de muziek. De muzikanten zijn duidelijk thuis in de composities. Ze spelen de eigenzinnige composities daardoor ook heel vloeiend en dus aansprekend. Gitarist Van Iterson is de solist in deze composities. De ballad ‘Lunar’ doet zelfs denken aan een Jaren dertig Swingorkest. ‘Mercurial’ is een springerig thema, wat je niet zou verwachten bij een planeet die zo dicht bij de zon hangt. Misschien vertaalt Baas daarmee de zonnewarmte ie op de planeet straalt.  ’Saturnine’ laat de status horen van een onbeweeglijke planeet op verre afstand. Deze nieuwe stukken zijn dan ook totaal niet vergelijkbaar met zijn muziek in de genoemde opera. 

Maartje Meijer, van huis uit dirigent en componist heeft het bijna rockende Mushroom ingeleverd. Dat wordt hier iets rustiger gespeeld dan op haar cd Virgo. Door het arrangement is het wat minder fel geworden en is het meer vloeiend naar de sound van dit orkest geschreven. 

Wiplash van Joris Roelofs, blijkt een gevarieerd stuk met een gedragen begin, met puur bigband werk, het motief van een ziekenauto sirene en het stommelend weer overeind komen tijdens het genezingsproces. Althans, dat kun je erin leggen. De gitaarsolo’s van Van Iterson zijn wat onderkoeld gehouden, geheel in de lijn van het stuk. In het boekje is misschien wel automatisch, aangegeven dat Tineke Postma op altsax soleert, echter ze bespeelt de sopraansax. De whiplash zal aan dat foutje debet zijn.

Van Tineke Postma staat ‘Freya’ het titelstuk van haar eigen actuele cd op de speellijst. Vergelijkenderwijs met haar eigen opname van dit stuk, merk je dat Rob Horsting met zijn arrangement dicht bij haar compositie is gebleven. Daardoor houdt hij de uitgangspunten van Tineke Postma ook volledig in stand. Zo arrangeerde hij ook voor ‘Mushroom’ van Maartje Meijer.

De stukken van Ben van Gelder zijn een toonbeeld van schoonheid geworden. De intro van de cd is ‘Giant’. Een elegante gebeurtenis, met in de ensembles de trombone sectie als sonore tweede stem. Ruud Breuls laat horen dat hij nog altijd een hemelbestormende solist is, terwijl Ilja Reijngoud nog altijd met een gigantische hoeveelheid nootjes prachtige lijnen op zijn trombone creëert. 

Pixelated’ van Morris Kliphuis, naast hoornist en bandleider is hij vooral een productief componist, blijkt vooral ritmisch een springerig thema dat heerlijk wordt uitgewerkt. 

‘The Peter Cat’ van Maarten Hogenhuis is een echte Ballad die prachtig gedragen wordt uitgevoerd, met een solo van Marco Kegel op altsax. Daarmee steekt hij de componist en altsaxofonist Maarten Hogenhuis naar de kroon. Peter Beets weet ondanks dat hij rollend met veel nootjes speelt, toch de rust in zijn verhaal te houden. Een mooie kalme afsluiter, “Om de mensen weer tot rust gebracht naar huis te laten gaan.”

Opnieuw heeft dit orkest een prachtige cd afgeleverd met mooi gearrangeerde, nieuwe muziek van deze tijd.  Met een mooi vergezicht op de Nieuwe Nederlandse Jazz.

Een afvaardiging van het JOC spelen in Mondo het openingsstuk van de cd Jazz influencers.
Bezetting: Ilja Reijngoud trombone, Simon Rigter tenorsax, Peter Beets piano, Frans van Geest contrabas en Martijn Vink drums

Plaats een reactie

14 + 13 =