Rob Pronk – The Bebop Years – Studio sessions 1950-1957

Nederlands Jazz Arc hief 

Geschiedenis

Iedereen die een beetje op de hoogte is van de geschiedenis van de Nederlandse Jazz, weet dat in de Jaren vijftig van de vorige eeuw, de Nederlandse Jazz mondjesmaat op de plaat verscheen. De Legendarische Michiel de Ruiter heeft toen regelmatig gelobbyd bij Philips om dat voor elkaar te krijgen, maar met vage antwoorden als “Ja, Ja, nee, nee, komt nog wel eens.” Werd zijn streven voortdurend op de lange baan geschoven. Totdat hij van de musici hoorde dat de concurrerende platen maatschappij Bovema afspraken had gemaakt met de belangrijke Nederlandse Jazzgroepen voor plaatopnamen. Toen meldde hij aan Philips: “…dat het niet meer hoefde! Bovema deed het al.” Dat was tegen het zere been en in recordtijd maakte Philips opnamen en hun lp ‘Jazz Behind the Dikes’ lag ook nog een paar dagen eerder in de winkel dan ‘Jazz from Holland’ van Bovema. Michiel de Ruyter had zijn zin: De Nederlandse Jazz stond op de grammofoonplaat!

Alle lof daarvoor, maar één naam schitterde nagenoeg voortdurend door afwezigheid.  Die van Rob Pronk. En dat terwijl hij door de pers altijd als een van de belangrijkste Nederlandse Jazzmusici werd gezien. Hij was niet alleen pianist en trompettist, maar componeerde en arrangeerde ook! 

Op de uitgave van Bovema: vinden we twee opnamen van het Rob Pronk Trio. Terug te vinden op de al ruim 2 decennia niet meer verkrijgbare cd “Jazz from Holland” deel 6 in de serie “Terug naar toen” uit 1995. Pronk speelde ook mee op de twee opnamen van de Dutch All Stars, die toen ook werden opgenomen. Deze zijn alsnog in 2002 door het Nederlands Jazz Archief op cd gezet, op het nog verkrijgbare ‘Combo’s in Nederland, deel 2 (1950-’55)’. Op ‘Jazz Behind the Dikes III’ vinden we de naam Rob Pronk pas terug. Als groepslid van de Wessel Ilcken All Stars. Ze speelden onder andere ‘The Goofer’ van ene Robert Pronk.

Het Persoonlijk archief

Dankzij het feit dat het persoonlijk archief van Rob Pronk na zijn overlijden in 2012, bij het Nederlands Jazz Archief terecht is gekomen, vond de inventarisator daarin de opnamen die Rob Pronk in 1957 maakte voor de Wereldomroep. Voor ‘De Hollanders Overzee’. Die zijn nu compleet op cd gezet. Plus onder andere de opnamen van twee stukken op glasplaten uit 1950. Die kwamen ook uit Pronk’s archief. Daarop speelt het toenmalige Rob Pronk trio. Op een nummer zingt zijn zus Babes Pronk. 

Kortom deze cd is een behoorlijke aanvulling op de muzikale documentatie van Rob Pronk. Voor de volledigheid werden nog een paar nummers op de cd gezet, die in Stockholm werden opgenomen, omdat Rob Pronk daar achter de piano zat.

De Sessies

Er werden in 1957 drie sessies opgenomen met drie verschillende groepen, die ook heel verschillend klinken. Dat kwam deels doordat er een steeds kleinere groep achter de microfoons stond, maar ook omdat de muzikanten in de loop van die negen maanden steeds meer durfden en de lef kregen om zichzelf te zijn. 

Pronk speelt alleen trompet en Rob Madna is overal de pianist. Ook van hem is elke signaal de moeite waard. Niet alleen de gebroeders van Rooijen doen mee, naast Harry Verbeke en Toon van Vliet is het de moeite van het vermelden waard dat er een hele jonge Rudi Bink meeblaast.  Bovendien speelt er op elke sessie een andere bassist mee: Dick van der Capellen, Dick Bezemer of Ruud Jacobs! Vooral van de eerste is het bijzonder dat hij meespeelt. Van hem is uit deze tijd ook maar heel weinig muziek bekend.

Het lijkt wel of deze opnamen voor de Wereldomroep gemaakt zijn als aanvulling op de reeks die Philips maakte voor de ‘Jazz Behind the Dikes’ langspelers. Ze zijn er een noodzakelijke en prachtige aanvulling op. De sessies zijn niet chronologisch op de cd terecht gekomen. De laatste sessie komt eerst. Vervolgens de tweede sessie en uiteindelijk de eerste. 

Tijdens de eerste opnamesessiein januari, werden drie zelfgeschreven nummers opgenomen. Keurig op de 78-toeren lengte van 2 tot 3:30 minuten. Nog een beetje voorzichtig gespeeld, maar wel met drie trompetten en drie saxofoons. Rob Pronk, Jerry en Ack van Rooijen op trompet, Toon van Vliet en Rudi Brink speelden tenorsax en Harry Verbeke baritonsax. De ritmesectie bestond uit Rob Madna piano, Dick van der Capellen contrabas en Ruud Pronk drums. Stuk voor stuk legendarische namen uit de toenmalige moderne Nederlandse Jazz. 

Iedereen kreeg ruimte om te soleren. Want ja, dat is toch waarvoor je Jazz speelt: swingen en soleren. Het derde nummer was geschreven door Rob Pronk. Dat was tijdens deze sessie ook het enige nummer dat met meer lef in een lekker tempo werd gespeeld. 

De tweede sessie, September 1957, gaf een ander geluid: Toen klonken ze bijna Amerikaans vlot en lekker. Terwijl er “maar” twee trompetten en twee saxofonisten meespeelden. Rob Pronk zelf en Jerry van Rooijen op trompet. De tenorsaxofonisten waren Harry Verbeke en de toen nog maar 19 jaar oude Rudi Brink. Rob Madna zat achter de zwart-witte toetsen, Dick Bezemer was de zeer volwassen spelende bassist en Broer Ruud Pronk drumde. Hier speelden ze een stuk van Rob Pronk en een stuk of vijf standards uit het American Songbook. 

Het eigen nummer, ‘Four Roses’ werd zeg maar meer op een rustig zangtempo gespeeld en de standards wat sneller. Zelfs ‘Blue Monk’ werd iets sneller dan de originele opname van Monk gespeeld.  De klapper van deze sessie is ‘You Took Advantage of Me’. Hier klinkt de groep alsof het Amerikanen zijn die in Los Angeles werden opgenomen.

Bij de derde sessielijkt het wel alsof er niet meer zoveel geld was: Rob Pronk speelde trompet en altsaxofonist Herman Schoonderwalt stond naast hem. Hij zou 6 jaar later in 1963 de allereerste Wessel Ilcken prijs krijgen. Rob Madna was de pianist, Ruud Jacobs de negentienjarige bassist en Cees See de drummer. Een ander en veel belangrijker argument voor de juiste samenstelling van de groep hoor je in de muziek: die wordt veel volwassener en zelfverzekerder gespeeld. De muziek van deze sessie is ook veel persoonlijker van klank. Vandaar dat de cd ermee begint.

De Glasplaten

In 1950 heeft Pronk twee privé opnamen gemaakt op glasplaten. Daarop horen we Rob’s trio met Hans Tan contrabas en Jan Opgenhaeffen op drums. Op ‘I’ll remember April’ horen we de 19-jarige Babes Pronk zingen. Ook van haar zijn bijna geen opnamen bekend. Op de al eerdergenoemde ‘Royal Mixed’ cd zingt ze ‘Tea for Two’ bij het Flamingo Quintet in 1950.

De Zweedse opnamen

Deze zijn van augustus 1953. In die tijd speelden Rob Pronk en de gebroeders van Rooijen trompet in de Boyd Bachman-band. Deze toerde in Zweden en daar speelde ook de Stan Kentonband. Dus gingen de trompettisten natuurlijk luisteren. Voor plaatopnamen van enkele leden van de Kentonband zochten ze een pianist. Zodoende kwamen ze terecht bij Rob Pronk. Zo maakte hij in Stockholm zijn debuut op de plaat. Samen met de Kenton ritme tandem Don Bagley (bas) en Stan Levey (drums). Als blazers fungeerden op de eerste wee opnamen: Ake Persson, Frank Rosalino en Bob Burgess op trombone en op de andere twee Zoot Sims op tenorsax. Niet de minsten onder de Amerikaanse musici in die tijd. 

Bij de trombonisten speelt Pronk bij ‘Don’t Blame me’ een piano intro. Verder moet je diep in het geluid graven om de piano eruit te vissen. Achter Zoot Sims is de piano duidelijker te volgen. Ook bij ‘Rough chance on Love’ speelt de pianist ook een intro en is achter de tenorist goed te volgen.

Resumerend mag je wel stellen dat het Nederlands Jazz Archief met deze uit de archieven opgedoken opnamen opnieuw haar naam en bestaansrecht meer dan waar maakt. Zo wordt opnieuw voor iedereen een kostbaar stukje Nederlandse jazzgeschiedenis in het algemeen en van Rob Pronk in het bijzonder, toegankelijk gemaakt. 

Naschrift.

Rob Pronk verdween naar Duitsland, waar hij in het Kurt Edelhagen trompet speelde en al gauw ook ging schrijven en arrangeren. Dat werd dermate goed betaald, dat hij op latere leeftijd halfjaarlijks pendelde tussen Duitsland en Florida. 

Zijn Arrangementen en composities zijn met enige moeite nog wel te vinden. In dat verband mag wel worden genoemd dat het Metropole Orkest ruimschoots gebruik heeft gemaakt van zijn arrangementen en composities. Hij schreef er honderden.  Ook dirigeerde hij dit orkest op ettelijke cd’s.

In 1994 is op het obscure label ‘A la Bianca’ nog een cd verschenen ‘It Happened Yesterday’ met opnamen uit 1968 van het Rob Pronk Jazz-Orchestra, geproduceerd door Joop de Roo.  Deze cd kan worden gezien als deel een van een trilogie van drie Big Bandopnamen rond arrangementen van Rob Pronk en Jerry van Rooijen: deel 2: de Festival Big Band – ‘Explosive!’ Uit 1971, onder leiding van Jerry van Rooyen. Als derde cd geldt de opname uit 1973: ‘The Jerry van Rooijen Orchestra’ uit de reeks ‘Dutch Jazz Giants’. De box die door Point Entertainment op de markt kwam, nadat Mercury de box ‘Dutch Jazz Masters’ met 70 jaar Nederlandse Jazzgeschiedenis had uitgebracht. Met deze -toen nog LP – ’The Jerry van Rooijen Orchestra’ werd de trompettist Rick Kiefer gepresenteerd. Maar vooral geldt dat opnieuw Rob Pronk en Jerry van Rooijen de arrangeurs van de stukken waren. Dat maakte deze drie LP’s tot een drie-eenheid. 

Greetje Kauffeld’s ‘And Let the Music Play’ uit 1974 ook met arrangementen van Jerry van Rooyen en Rob Pronk maakt van de drie uitgaven een kwartet. ‘Explosive’ en ‘And Let the Music Play’ zijn nog te verkrijgen op het Berlijnse Sonorama Label. Joop de Roo, de producer van al dit moois, heeft die opnamen daar onder kunnen brengen, zodat ze opnieuw verkrijgbaar werden en nog zijn. 

  • Rob Pronk – The Bebop Years – Studio sessions 1950-1957 uitgebracht door het Nederlands Jazz Archief
  • Musici: 
  • – In 1957:
  • Rob Pronk, Jerry van Rooijen, Ack van Rooijen – trompet
  • Herman Schoonderwalt – altsax
  • Toon van Vliet, Ruud Brink – tenorsax
  • Harry Verbeke – tenorsax, bariton sax
  • Rob Madna – piano
  • Ruud Jacobs, Dick Bezemer, Dick van der Capellen – contrabas
  • Cees See, Ruud Pronk – drums
  • – In 1950:
  • Babes Pronk – zang
  • Rob Pronk – piano
  • Hans Tan – contrabas
  • Jan Opgenheaffen – drums
  • – In 1953:
  • Ake Persson, Frank Rosalino, Bob Burgess – trombone
  • Zoot Sims – tenorsax
  • Don Bagley – contrabas
  • Stan Levey – drums

Orkest Ruud Bos – The Secret all Star Band – Studio Sessions 1964-1969

Met de bekende jazzmusici uit de Jaren Zestig heeft Arrangeur en componist Ruud Bos ook een perfect spelende radio Big band gehad. Het Nederlands Jazz Archief heeft in haar serie Treasures of Dutch Jazz een mooie doorsnede van de muziek van dit orkest op cd gezet.

Dat we in de jaren zestig van de vorige eeuw Boy’s Big band en het Hobby Orkest hadden, mag als algemeen bekend verondersteld worden.  Van Boy’s Big Band hebben we enkele cd’s overgeleverd gekregen. Van het Hobby Orkest hebben we via de NJA cd van Hank Mobley, ‘Too one so Sweet, Stay that way’ (NJA 1604) we sinds 2016 ook enkele opnamen ter beschikking gekregen. Echter, nu heeft het Nationaal Jazz Archief een verrassing op de markt gezet: Er is nog een groot orkest geweest dat putte uit het zelfde “vijver” als die twee andere orkesten!

Arrangeur en componist Ruud Bos heeft niet alleen veel filmmuziek geschreven voor Nederlandse films, getuige de dubbel-cd “Naked Plus” met originele soundtracks uit 1967-1973, maar dus ook muziek voor de VPRO-radio!

De opnamen zijn voor een deel bedoeld als pauze muziek en achtergrond. Vooral de legendarische Han Reiziger heeft hier destijds veel gebruik van gemaakt. Ook zijn er filmopnamen voor de Televisie van programma’s van regisseur Bob Rooijens. Ruud Bos leverde dus muziek voor radio en televisie.

Uit de personeelslijst kun je opmaken dat Bos de beste Nederlandse (Jazz-)musici van die tijd in zijn orkest had.

De cd begint met vier stukken van Bos zelf, dan vijf standards die elk door een ander was gearrangeerd (twee door Bos zelf, verder Mengelberg, Schoonderwalt en Frans Elsen), dan zes stukken van Ruud Bos en tenslotte als bonustracks twee live stukken met Misha Mengelberg als gastsolist aan de piano. Die twee stukken staan ook al als studio-opname op de cd.

In het openingsnummer krijgen alle solisten ruimte om zich te presenteren. Het tweede stuk is een feature voor Harry Verbeke, omdat hij in 1969 de Wessel Ilcken prijs had gewonnen en Ruud Bos toen speciaal voor hem dit stuk schreef. Echt om hem in volle glorie te laten schitteren. ‘Lutuli’ is een stuk van Ruud Bos, dat de Diamond Five ook heeft opgenomen op hun LP ‘Brilliant’. Als je die LP/cd hebt, kun je dus vergelijken. Ook al soleren Ruud Brink en Ado Broodboom op deze versie. Beide zaten niet in de Diamond Five. John Engels soleert ook. Hij kende het stuk al heel goed.

De stersolist van deze reeks opnamen is Herman Schoonderwalt die op sopraansax, altsax, baritonsax en klarinet soleert. Goede tweede is Piet Noordijk op sopraan en zijn vertrouwde alt.

Harry Verbeke en Rudi Brink hoor je beide regelmatig op tenorsax, Ado Broodboom en Cees Smal soleren op trompet en Cees Smal ook wel op ventieltrombone. Ruud Bos neemt zelf verschillende keren de piano solo voor zijn rekening. Frans Elsen komt als pianist ook nog wel eens solerend langs. Het geheel vormt een staalkaart van de toenmalige grote solisten.

Het geluid van de stukken is preciezer dan dat van Boy’s Big Band. Je kunt het beter vergelijken met het Hobby  Orkest, dat indertijd ook in deze vijver van muzikanten viste. Dat precieze spelen was voor deze Secret All Star Band noodzakelijk, omdat het als achtergrondmuziek niet te heftig mocht klinken voor radio en tv. En waarschijnlijk was Ruud Bos ook een gedisciplineerder musicus dan Boy was.

 

Orkest Ruud Bos – The Secret Allstar Band  – Studio Sessions 19674-1969
NJA 1901 in de serie Treasures of Dutch Jazz

Meeste composities, arrangementen en directie: Ruud Bos

Wim Kuylenburg en Ado Broodboom – trompet
Cees Smal – trompet, flugelhorn en ventieltrombone
Eddie Engels trompet en flugelhorn
Rudy Bosch en Marcel Thielemans – trombone
Piet Noordijk – Sopraan- en Altsax
Herman Schoonderwalt – Klarinet, Alt-, Sopraan- en baritonsax
Harry Verbeke, Ruud Brink – tenorsax
Toon van Vliet – tenor- en baritonsax
Wim Abma en Henny Kluvers – dwarsfluit
Karel Roberti – hoorn
Frans elsen, Cees Slinger en Misch Mengelberg – piano
Ruud Bos – piano en vibrafoon
Joop Scholten, Rob Langereis – contrabas
John  Engels en Cees See – drums