Jasper Blom Quartet met Bert Joris en Nils Wogram – Polyphony

Het heeft even geduurd, maar daar zijn de nummertjes vijf en zes van de serie van tien cd’s die Jasper Blom twaalf jaar geleden met dit kwartet beloofde te maken. Eigenlijk houd ik het liever op nummertje vijf, dan is de tweede cd van deze dubbelaar extra!
De beide cd’s zijn in het BIMHuis opgenoemen, elk met een andere gastspeler. Op de eerste uit 2016 speelt de Belgische trompettist Bert Joris mee en op de tweede uit 2018, de Duitse trombonist Nils Wogram. Beide musici zijn precieze, muzikanten, met een warme klank. Als zodanig passen ze mooi bij dit kwartet.

Bert Joris

In vergelijking met hun eerste vier cd’s speelt het kwintet met Bert Joris niet zozeer gedreven om te presteren, maar vooral om de stukken goed uit te voeren. Daar was wel reden voor. Jasper Blom was toen helemaal in beslag genomen door de polyfonische muziek uit de Middeleeuwen en de Renaissance. Voor zover na te gaan heeft hij de gevonden melodieën drastisch naar zijn kwartet met de trompettist vertaald.
Uit de titels blijkt dat hij naast enkele oorspronkelijke muziekstukken ook verschillende Middeleeuwse en Renaissance begrippen en technieken als uitgangspunt heeft genomen.

Als introductie heeft Blom zijn Hit ‘Waltz for Magnus’ ingezet. Mede dankzij het brushes werk van Martijn Vink werd het een mooie uitvoering en een mooie inleiding op de cd.
Voor de overige stukken gebruikte hij een oorspronkelijke melodie, zoals in ‘l’Homme Armee’. Dat is in het thema nog wel te herkennen, echter als hij als afsluiting dit thema nog eens zingt, blijkt dat Blom de melodie verder heeft ontwikkeld, en het lichter laat klinken.

In ‘Fontayne’ heeft hij de compositie van de Vlaamse Middeleeuwse componist Ciconia ter hand genomen en die in ongeveer de zelfde sfeer gespeeld, maar uiteraard naar zijn kwartet met trompet solist getrokken. In het slot nummer, ‘Ciconia’ hoor je diezelfde rust terug.
‘Virelai’ is een Middeleeuws vierregelig gedicht waarvan de tweede en derde regel rijmen. Jasper Blom heeft hier de polyfonie, de meerstemmigheid, als rijmende tweede en derde regel in het thema toegepast. De instrumenten laat hij als in een Fuga achter elkaar aan spelen.

Nils Wogram

De tweede cd van deze dubbelaar is in zekere zijn heel andere muziek. Sowieso omdat de trombonist een heel andere muzikant is dan trompettist Bert Joris. Maar ook omdat het polyfone aspect van de muziek hier in prachtig weefwerk meer tot uiting komt.

Het openingsstuk van dit concert heet ‘Decidophobia’, dat is: de angst om beslissingen te nemen. Daarin krijgt de gasttrombonist Wogram alle ruimte om zich te presenteren. Juist de rust en het samenspel in dit stuk van tenorsax, trombone en gitaar en de uitgestelde muzikale conclusies maken het spannend. Doordat Marijn Vink wat naar achteren is gemixt, krijgen de solisten de ruimte. Bas en drums leggen een mooi tapijtje neer, waarop Blom op zijn tenor, Ruller op zijn gitaar en Wogram op zijn trombone prachtig uit de verf komen. Een meeslepende intro van de cd.

Martijn Vink komt lekker uit de voeten op zijn drumstel. Zonder te overheersen is hij bijvoorbeeld in ‘Running Gag’ heel actief terwijl hij in het geheel niet overheerst. Het stuk is dan ook een feature voor bassist Van der Hoeven die als uitgespeelde grap voortdurend het zelfde snelle motiefje speelt, waar de drie solisten hun eigen ding overheen zetten. Opgedreven door de spanning van het motiefje en het ritme van Vink gaan de solisten vanzelf met hem mee door het creëren van een prachtig weefwerk waar opnieuw het polyfone mooi tot uiting komt

In ‘Macedonian Candidate’ krijgen we net zo’n lekker ritme voorgeschoteld waar overheen de solisten vrij zijn om in de swing ervan te soleren. Wogram krijgt voluit de ruimte om zijn mogelijkheden voluit te etaleren. Net zoals Jesse van Ruller, die in zijn eentje ongeveer een compleet orkestraal arrangement neerzet
Ook tijdens dit concert stond een oude ‘hit’ van Blom op de setlist, ‘Least of your worries’ kreeg een heel gestoken uitvoering en valt in dit verband op door zijn rockende karakter. ‘Whirl’ heeft een strak arrangement maar komt toch heel vrij over.

Het bijzondere en opvallende aan deze beide cd’s is het fijne weefwerk waaraan de solisten zich meermalen te buiten gaan. Dat te kunnen volgen maakt van deze beide concerten een intrigerend  en uitdagend geheel.

Jasper Blom (tenorsax),
Jesse van Ruller  (gitaar)
Frans van der Hoeven (bas),
Martijn Vink (drums)
+
Bert Joris (trompet) (tijdens de opname in 2016),
Nils Wogram (trombone) (in het 2018-concert)

Verkrijgbaar bij: Whirlwind Recordings
Presentatie: Amsterdam 22 februari 2019

Mingus en het Metropole Orkest

Oud Goud (vernieuwd)

Charles Mingus’ muziek wordt nog steeds gespeeld, en hoe!

Veertig jaar geleden op 5 januari 1979 overleed Charles Mingus. Hij was bassist, componist, groepsleider, autobiograaf, pooier en een uiterst recalcitrant figuur. Hij wordt door de kenners in de Jazz in een adem genoemd met grootheden als Charlie Parker en Duke Ellington, zijn grote voorbeeld. In de jaren vijftig heeft hij verschillende keren een eigen label opgezet om zijn muziek en dat van musici die ook bij de gevestigde platenmaatschappijen geen kans kregen, uit te geven. Later onder het contract bij het label Columbia, kreeg hij voortdurend ruzie. Onder andere omdat hij de Gouverneur van Kansas in ‘Fables of Faubus’ voor rotte vis uitschold omdat die verbood zwarte studenten toe te laten  op z.g. ‘Witte’ scholen. Dat nummer heeft hij dan ook ongecensureerd, ook op zijn eigen labeltje opgenomen. Een andere keer nam hij voor een LP een nummer op dat hij al eerder op de plaat had gezet. Weliswaar onder een andere naam, “Want dat horen ze toch niet!” zei hij.

Zijn muziek wordt tot de dag van vandaag door een grote big band in New York levend gehouden, onder aanvoering van zijn weduwe Sue Mingus. Enkele jaren geleden kreeg die band nog een Grammy voor de cd  ‘Live at Jazz Standard’.
Ook in Nederland blijkt hij nog steeds populair. Het Metropole orkest heeft in 2009 in Amsterdam en Groningen concerten gegeven onder leiding van John Clayton, ter herinnering aan het feit dat de lp’s ‘Mingus Ah Um’ en ‘Mingus Dynasty’ in 1959 werden uitgebracht. Die waren speciaal voor deze gelegenheid voor het complete Metropole Orkest, dus inclusief strijkerssectie, gearrangeerd. Sue Mingus beleefde het als een Grote Gebeurtenis, omdat zijn stukken voor groot orkest waren gearrangeerd!
In 2011 werd bij het blad Jazzism een deel van dit concert op cd meegegeven. In 2012 werd het complete concert op het label BHM uitgebracht. Een groots monument voor deze bassist-componist.

In 2017 kreeg het Metropole orkest voor de vijfde keer op rij een uitnodiging om een van beroemde BBC Night of the Proms te verzorgen. De setlist van het ‘2009-concert’ werd uitgebreid met een aantal zangnummers van de Joni Mitchell cd ‘Mingus’. De laatste muziek waar aan Mingus heeft meegewerkt.
Speciaal voor dit concert werden enkele grootheden uitgenodigd om te komen soleren: de Amerikanen Shabaka Hutchings op basklarinet Leo Pellegrino op baritonsax, Christian Scott op trompet, zangeres Kandace Springs en uit de eigen gelederen op trombone: Bart van Lier. Toen werd het ‘2009’ concert uitgebreid met songs van de Joni Mitchell uitgave ‘Mingus’

Het hele concert kun je volgen op You Tube. Het is een twee uur durende sensatie van Mingus stukken gearrangeerd voor groot orkest. Een zeldzame belevenis. Je mist misschien de ambiance van die grote zaal, maar het feit dat je allemaal Mingus stukken voor je kiezen krijgt is werkelijk fantastisch. Het Orkest onder leiding van Jules Buckley steekt in glanzende vorm. Bart van Lier laat horen en zien hoe je op Mingusstukken improviseert en Leo Pellegrino doet daar op zijn beurt nog een schepje bovenop.

Als je onder het beeld op ‘meer weergeven drukt, vind je als eerste reactie de complete setlist, met precies aangegeven wanneer het volgende nummer begint. Een mooi ‘spoorboekje’. Zie de bijlage.

Bijlage:
Beneath the Underdog: Charles Mingus Revisited (Prom 53) – BBC Proms 2017

Bijlage 2, de Setlist:
Part 1:
00:00 Inleiding
04:05 Boogie Stop Shuffle with Shabaka Hutchings, Christian Scott, Bart van Lier. Arranged by John Clayton.
09:27 Celia with Christian Scott, Bart van Lier. Arranged by Outi Tarkiainen.
16:25 O. P. (Oscar Pettiford) with Christian Scott, Bart van Lier, Paul van der Feen. Arranged by Ilja Reijngoud. 26:47 I x Love with Christian Scott, Bart van Lier, Leo Pellegrino, Marc Schoken, Rik Mol. Arranged by Vladimir Nikolov.
35:17 Goodbye Pork Pie Hat with Peter Tiehuis, Bart van Lier. Arranged by Vladimir Nikolov.
42:10 II B.S. with Christian Scott, Leo Pellegrino, Bart van Lier. Arranged by John Clayton.
48:07 Weird Nightmare with Kandace Springs, Shabaka Hutchings. Arranged by Stefan Behrisch.
56:50 Gunslinging Bird with Bart van Lier, Leo Pellegrino. Arranged by Gil Goldstein.
1:04:39 Intermission
Part 2:
1:07:20 Fables of Faubus with Christian Scott, Shabaka Hutchings. Arranged by Tom Trapp.
1:17:34 Duke Ellington’s Sound of Love with Kandace Springs. Arranged by Laura Winkler.
1:25:07 Hora Decubitus with Shabaka Hutchings, Christian Scott, Bart van Lier. Arranged by Ilja Reijngoud.
1:31:29 God Must be a Boogie Man with Kandace Springs. Arranged by Vince Mendoza.
1:35:56 The Dry Cleaner from Des Moines with Kandace Springs, Marc Scholten. Arranged by Tim Davies.
1:39:46 Brasshouse with Leo Pellegrino, Martijn Vink.
1:42:46 Moanin’ with Leo Pellegrino. Arranged by Tom Trapp.
Encore:
1:50:24 Better Git It in Your Soul with Leo Pellegrino, Christian Scott, Shabaka Hutchings, Bart van Lier, Hans Vroomans. Arranged by Tom Trapp.