Rein de Graaff Trio en Alto Madness

 

Pianist Rein de Graaff op 8 maart 2019 tijdens zijn afscheidsconcert bij Hothouse Redbad in Leeuwarden. Foto Willem de Rhoter

 

De drie Altsaxofonisten die bij het Rein de Graaff Trio speelden. van Links naar rechts: (drummer Eric Ineke) Benjamin Herman, Maarten Hogerhuis en Tineke Postma. Foto Willem de Rhoter.
Het Trio Rein de Graafff met de drie altsaxofonisten, van links naar rechts: pianist Rein de Graaff, altsaxofonist Benjamin Herman, bassist Marius Beets, altist Maarten Hogerhuis, drummer Eric Ineke en saxofoniste Tineke Postma. Foto Willem de Rhoter.

 

Rein de Graaff stopt er mee.

Al sinds mensen heugenis draait Rein de Graaff in het Nederlandse Jazz Circus mee als beboppianist van de hoogste rang. De Bebop is zijn grote liefde en dat speelt hij altijd. Behalve enige tijd in de jaren zeventig, toen hij samen met Dick Vennik modern ging spelen in de geest van John Coltrane. Daar kwam hij al gauw van terug, omdat hij veel liever strikt Bebop wilde spelen.
Dit jaar stopt de grootste amateur (=liefhebber!) onder de Jazz Professionals.
Rein de Graaff staat in de V.S. bekend als de ideale begeleider in Europa. Zodoende heeft hij door de jaren met tientallen Amerikaanse saxofonisten en trompettisten gespeeld. Niet in de laatst plaats doordat hij heel veel Jazzcontacten in de V.S. had. Door zijn zorg en aandacht voor het welzijn van de vaak aan drugs en/of alcohol verslaafde musici, creëerde hij een veilige omgeving voor hen. Ook dank zij de grondige kennis van de te spelen stukken bij het Rein de Graaff trio kregen de Amerikanen de ruimte om veel geïnspireerder te spelen.
In eerste instantie had hij in de jaren Zestig een kwartet met Dick Vennik op tenorsax en fluit.  Eerst met Pierre Courbois achter het drumstel, vanaf eind jaren zestig Eric Ineke. Henk Haverhoek was de bassist. Later had hij een vast trio om gastsolisten te begeleiden. Eerst met Koos Serierse de bassist en nadat Koos met pensioen ging, stond Marius Beets achter de contrabas. Eric Ineke was altijd van de partij.

Rein werd in Nederland echt bekend, door de stoomcursussen Bebop die hij van 1987 tot in 1995 gaf. Voor die concerten wist hij elke keer weer bekende en onbekende, oude en jonge Amerikaanse musici te strikken, die met hem optraden. Vandaar dat in die tijd bij Timeless Records veel cd’s van hem verschenen onder de naam van die Amerikaanse solisten. Dat hij als initiatiefnemer de bandleider zou zijn, vond hij blijkbaar niet interessant. Voorbeelden van die cd’s zijn: ‘Tenor Conclave’ uit 1992 met Teddy Edwards, Buck Hill en Von Freeman, ‘Thinking of You’ uit 1993, met Conte Candoli en Bob Cooper en ‘Baritone Explosions’ uit 1994 en met Ronnie Cuber en Nick Bregnola. De contacten met al die musici bouwde hij al op vanaf de jaren zestig, toen hij op ‘Bedevaart‘ ging naar New York. Daar ontmoette hij vele musici en speelde met ze.

Zomaar een paar cd’s.
New York Jazz
Toen hij in 1979 van zijn platenbaas Wim Wigt de gelegenheid kreeg om een plaat opname in New York te maken, wist hij de ‘oude getrouwe’ ritmesectie Sam Jones op bas en Louis Hayes op drums te strikken en als blazers de jonge honden Tom Harrell op trompet en Ronnie Cuber op baritonsaxofoon. Dat werd wat je noemt een ‘blowing session’ De cd staat dan ook in New York trouw in de schappen en wordt nog steeds verkocht!
Vanaf de eerste maat van het openingsnummer ‘Fifty Six’ van Johnnie Griffin jaagt Ronnie Cuber door de akkoorden. Zo hoort dat bij een stuk van de hand van de om zijn snelheid van spelen gevreesde Griffin. Tijdens zijn solo bedient de pianist hem met akkoorden, zodat Cuber nog wel weet waar hij is. Tom Harrell zet vervolgens een bedachtzame intro in, maar verzeilt algauw ook in het snelle tempo dat ze spelen. ‘A Monk’s Dream’, ook van Johnnie Griffin, spelen ze meer in een rustiger, Monkiaans tempo. De Bud Powellcompositie ‘Wail’ heeft weer een uitdagend snel tempo. In Rein de Graaff’s compositie ‘81st and 1st’ wordt ook weer met een halsbrekend tempo genomen. Bij elkaar een zeer geslaagde opname die zich terecht in de belangstelling van bop liefhebbers mag verheugen. “Dit is wel een Ruige Plaat hoor!” meldde Rein 8 maart in Leeuwarden zelf over deze opname.

Nostalgia
Een andere bijzondere cd is Nostalgia. Daarop vind je opnamen van drie verschillende sessies: Enkele stukken met het Metropole orkest uit 1992, twee duo stukken met Barry Harris uit 1991 –met Koos Serierse en Eric Ineke in de begeleiding en vier Cool stukken uit 1994, in de traditie van Lee Konitz en Warne Marsh, maar dan met Gary Forster en Marco Kegel op altsax. In die drie verschillende disciplines hoor je de veelzijdigheid van de pianist uit Veendam.
Met het Metropole speelt Rein vooral mooi en sierlijk. Dat past wel bij dit orkest. Samen met Barry Harris raast hij als een bezetene door Au Privave en in een rustiger tempo wordt Nostalgia mooi uitgewerkt. Deze opname is gemaakt in Groningen in 1991.
In die tijd maakte ik ze bij de opening van het Middelsee Jazztreffen in Leeuwarden ook mee ze als een echt duo. Een adembenemende gebeurtenis die slechts door twee luisteraars werd bijgewoond. Dat hadden de beide kemphanen geen oog voor, zo druk hadden ze het met elkaar. De adembenemende tempi die ze daar tegen elkaar opzetten, gaf beide pianisten duidelijk ontzettend veel plezier. Zelfs voor mijn verbijsterde oren was het duidelijk dat die ‘Hollandse Kaaskop’ niet onderdeed voor de in de bebop gedrenkte Barry Harris. Na afloop waren ze beide uiterst tevreden over de ‘strijd’ die ze hadden gestreden.
In de laatste serie stukken op de cd ‘Nostalgia’ spelen Gary Forster en de Nederlandse Marco Kegel mee. Zij geven een stijlvast voorbeeld hoe Cool Jazz in de traditie van Lennie Tristano moet klinken. Een feest voor liefhebbers van fijnzinnig weefwerk van twee blazers.

Afscheid
Van de afgelopen zestig jaar heeft Rein er twintig samen met Marius Beets en Eric Ineke op alle podia in Nederland en op vele in Europa gespeeld. Altijd met Nederlandse solisten en vaker nog met Amerikaanse blazers. Dat gebeurde tijdens door hem zelf of door Wim Wigt georganiseerde tournees in binnen- en buitenland. Daarbij meldde hij dan trots dat ze tijdens het concert ‘echte Jazz’ zouden horen. Bebop dus van de bovenste plank. Alhoewel er ook wel eens een solist tussen te vinden was als de tenorist Doug Webb, die het presteerde om met ‘Impressions’ van John Coltrane aan te komen en de zaal volkomen plat te spelen. Dat kon ook Bij Rein de Graaff.

Als reden van zijn afscheid van de podia geeft hij aan dat het organiseren van de tournees hem teveel moeite ging kosten. De leeftijd van 76 gaat ook meespelen.
Voor de liefhebbers van zijn ‘echte Jazz’ is het jammer dat deze integere en bescheiden muzikant van de podia verdwijnt.

Twee jaarlijstjes over 2018

Aan het eind van het jaar is het de gewoonte om platen op een rijtje te zetten, van de top 2000  en 5000 tot en met een Friese Top 100.
Mijn reeks favorieten van dit jaar is in tweeën gedeeld: allereerst een vijftal historische opnamen van Amerikaanse Jazzmusici. Daarna een actuele top 10, inclusief een historische uitgave..
Verder uiteraard voor u, de lezer, de beste wensen voor 2019. Dat het maar een swingend en gezond jaar mag worden.

1. Bill Evans – Another Time (Live in Hilversum)
Weliswaar al in de zomer van 2017 uitgebracht, maar de cd kreeg ik ‘pas’ in januari 2018 te pakken. De muziek is vloeiend. Bill Evans, Eddie Gomez en Jack DeJohnette spelen organisch, alsof de muziek uit één gedachte ontstaat.Dit is tot nog toe de derde opname van dit legendarische trio.

2. John Coltrane – Both Directions
Elke muziek vondst van Coltrane is een aanwinst, ook al is er al zoveel te krijgen. De intensiteit van de muziek op deze (dubbel-)LP of -cd is groot, ondanks dat Coltrane de muziek waarschijnlijk  routineus doorspeelde. Ook dan straalt die intensiteit er van af. Elke keer weer horen, maakt deze muziek opnieuw waardevoller.

3. Miles Davis & John Coltrane – the Final tour
Eindelijk de officiële uitgave van een aantal illegale bootlegs van deze legendarische Europese Tournee in 1960 die heel veel getapet was. Nu dan technisch perfect opgenomen spannende muziek op een tweesprong, zowel bij Miles als bij Coltrane.

4. Dexter Gordon – In the Cave
De opname die in beperkte kring (rond Rein de Graaff) legendarisch is. Een uiterst gedreven en toch relaxte Dexter Gordon en een uitstekend spelend Nederlands Trio, bestaande uit Rob Madna Piano, Ruud Jacobs contrabas en Cees See drus.

5. Dizzy Gillespie – Live at the Singer Concerthall 1973
Uit de serie ‘The Lost Recordings’ van Fondamenta/Devialet. Het Franse Label dat regelmatig opnamen uit het archief van Beeld en Geluid op de markt brengt. Dit is de trompettist die al zijn muziek als het ware uit zijn mouw schudt en het zelf niet kan laten om er lekker op te swingen.

Dan nu de reeks die het afgelopen jaar de meeste indruk op mij heeft gemaakt. Op numero uno na is het een Nederlandse reeks. Natuurlijk zijn er veel meer uitgaven die in dit lijstje opgenomen zouden hebben kunnen worden, maar ik kan alleen kiezen uit wat ik binnen heb gekregen. 

1. Kurt Elling – The Question
De Amerikaanse zanger die het zingen en interpreteren heeft uitgebreid door het ongegeneerd inbrengen van  kruisen en mollen en de muziek toch kloppend houdt. Daarmee heeft hij zijn zang en ook weer deze cd, spannend gemaakt tot op het bot.

2. Jazz Orchestra of the Concertgebouw – CrossRoads
Het oorspronkelijke hobby-orkest dat met een pauze in de jaren negentig al zo’n 30 jaar bestaat. Eerst als ‘The Netherlands Concert Jazzband’, vervolgens als ‘New Concert Big Band’ en sinds een jaar of twintig als ‘Jazz Orchestra of the Concertgebouw’ kortweg het JOC. Onder leiding van Dennis Mackrel en Rob Horsten hebben ze dit najaar een fantastische dubbel-LP cq cd, uitgebracht met –voor het JOC heel traditioneel- composities uit eigen boezem. Het resultaat is een veelzijdig document geworden met stukken van vijf leden en de staf arrangeur van het orkest: Rob Horsting.  De stukken variëren van toegankelijk, via uitbundig Big Band werk tot heel moderne muziek. Een koninklijk resultaat.

3. Vincent Houdijk – Live at the NSJF 2018
Op het scheiden van het jaar en nog net op tijd uit, heeft vibrafonist Vincent Houdijk’s concert op het North Sea Jazz Festival 2018 op cd uitgebracht. De muziek is een wonder van schoonheid en evenwicht.

4. Coal Harbour – Jolt
De grote verrassing dit voorjaar was deze groep: een regulier Nederlands sextet met strijkkwartet. Voor veel jazzmusici is het een onbereikbare droom om met strijkers te spelen. Deze ploeg begint er maar mee. Bovendien produceren ze een ideale mix van Jazz en Klassiek. Hun muziek is zonder meer compleet. Zonder dat het Jazzliefhebbers echt opvalt dat er klassieke bronnen zijn aangeboord en Klassiek georiënteerde luisteraars zullen niet gauw ontdekken dat er (ook) jazz wordt gespeeld. Een pracht debuut.

5. Reinier Baas & Ben Van Gelder met het Metropole Orkest – Smash Hits
Reinier Baas en Ben van Gelder zijn twee jonge musici die veel samenspelen. De een bulkt van de mogelijkheden, de ander komt wat voorzichtiger en serieuzer over, maar heeft net zoveel muzikale rijkdom in zijn hoofd en vingers. Hier zijn ze met het Metropole orkest aan de gang. Wat een organisatie om dat complete orkest muzikaal naar je hand te zetten en er zelf boven uit te vleugelen! Onwaarschijnlijk.

6. Millennium Orchestra – Octopus
Een geweldige prestatie van Joan Reinders, de dirigent, componist en arrangeur, die bijna als de Duke zijn orkest gebruikt om zijn eigen composities uit  te kunnen voeren en in volle glorie te horen. De reeks stukken op deze cd vormen een mooie eenheid die  zeer de moeite van het beluisteren waard is

7. StarkLinneman – Pictures of an Exhibition
Ook een cd die nog maar niet zo lang uit is. Paul Stark’s heeft de negentiende eeuwse suite van de compositie van Moussorsky de Jazz in getrokken. En hoe! Heel geslaagd.

8. Treats – Wasting time
Ook een verrassing die dit voorjaar tevoorschijn kwam. Met zijn vieren en piano bas drums achter zich met een enkele saxpartij, buitelen de leden van dit zangkwartet over elkaar. Met een enthousiasme die deze muziek nog levendiger maakt dan ze normaliter al is.

9. Greetje Kauffeld – the song is You
Nog zo’n feestje op de plaat dat januari dit jaar uitkwam. De rijkdom van de stem van Greetje Kauffeld is ondanks 60 jaar zingen nog altijd ongebroken, weelderig en rijp. Allemaal Ballads die door Dig D’iz worden begeleid in voorbeeldig mooie arrangementen

10. Harry Verbeke – Broedermelk
Een prachtig vormgegeven heruitgave van de lp uit 1972. Maar dan met het complete  concert in plaats van de selectie op de oorspronkelijke LP. Dat hele concert was nog in volle glorie bij de opnametechnicus aanwezig. Hier hoor je de bevestiging dat Harry Verbeke live altijd veel meer soul in zijn spel legde, dan in de opname studio. Een 2-lp/2-cd die zonder meer als een pronkstukje had gepast in de serie Schatten van de Nederlandse Jazz van het Nederlands Jazz Archief.

Michael Varekamp – Elektra

Michael Varekamp is een lange weg gegaan. Als jonge trompettist speelde hij bij het Dutch Swing College en in de Surinaamse Fra Fra Sound.  Sindsdien heeft hij met zijn trompet eerbewijs gebracht aan zowel Louis Armstrong als Miles Davis. Aan Billie Holiday, Amy Winehouse en Nina Simone. Daar tussendoor maakte hij in 2006 integere geïmproviseerde muziek met pianist Rembrandt Frerichs voor de cd ‘Sehnsucht’.

Miles en Jimi
Samen met zijn bandleden en Jerome Hol op gitaar heeft hij de combinatie Miles-in-1969 en Jimi Hendrix proberen te benaderen. Miles was in die tijd bevriend geraakt met Hendrix. De twee grootheden hebben elkaar onherroepelijk beïnvloed maar of ze daadwerkelijk hebben samengespeeld… In ieder geval is dat niet vastgelegd. Hendrix wilde meer Jazz gaan maken en Davis meer rock. Op het moment dat die plannen om samen te spelen in 1970 zouden worden uitgevoerd, stierf Jimi Hendrix. Op de sleutelplaat van Miles Davis ‘In A Silent Way’ die hij in 1969 opnam, stond een jonge Britse gitarist hem bij: John McLaughlin. Die had niet echt de grooves van Jimi, maar wel een overmaat aan techniek.

Elektra
Op Elektra heeft Varekamp, samen met de blues-rock-Jazz gitarist Jerome Hol gepoogd om de combinatie Miles en Hendrix te vangen. Dat is hem in het titelstuk ‘Elektra’ en in het opgewonden ‘Black Madonna’ gelukt. Althans, van de energie van Miles met zijn Elektrische band. Het idee dat de legendarische gitarist daar mee zou spelen, is mooi door Jerome Hol getroffen.

Toch is het geen herhaling van zetten geworden van een denkbeeldige ontmoeting tussen Miles Davis en Jimi Hendrix. Het zijn echt Varekamp op trompet en Jerome Hol op gitaar. De ritmesectie Wiboud Burkens op toetsen, Harry Emmery contrabas en Erik Kooger slagwerk leggen een lekker doorrollend tapijtje neer. Varekamp en Hol gaan daar overheen hun gang. Dat resulteert in sferische muziek die doet denken aan Ambient. Zij het dan met veel Blues en Rock. Niet zelden met een heftig rockende gitaar die lekker over en onder de trompetgeluiden doorspeelt. Laat dat maar aan Jerome Hol over.

Michael Varekamp – Elektra
Sound of Art records 001

 

 

Michael Varekamp – Trompet en effecten
Jerome Hol – Gitaar en Effecten
Wiboud Burkens – toetsen en samples
Harry Emmery – Contrabas
Erik Kooger Drums en Samples

CD-Presentatie: 11 november 2018
Bol.com: € 15,70, exclusief verzendkosten.

StarkLinneman – Pictures of an Exhibition

Paul Stark heeft zich geworpen op de Klassieke muziek als uitgangspunt voor zijn muziek. De afgelopen jaren heeft hij werken van Liszt, Beethoven en sonates van Chopin bewerkt. Nu heeft hij de Schilderijententoonstelling van Modeste Moessorsky uit 1874 ter hand genomen. Die compositie bestaat uit de verklanking van elf schilderijen van de schilder Viktor Hartmann en vijf promenades, wandelingen naar het volgende schilderij. Zo kon hij diverse stemmingen creëren. Voor die overgangen heeft Moessorsky steeds hetzelfde motief genomen. Van oorsprong is het een pianosuite, die nog al eens voor orkest werd gearrangeerd. Stark heeft de delen op zijn beurt heel knap naar zijn Jazzkwartet vertaald.

De kreupele kobold
Al bij het eerste schilderij, de Gnoom, hoor je de kreupele kobold ongelijk lopen in het ritme van zijn linkerhand. Het slagwerker tikt daar ongelijk doorheen, terwijl de basklarinet telkens korte fragmentjes blaast. Een en ander is zo in elkaar gepast, dat het toch een mooi geheel is. Het lopen met die ongelijke stap is natuurlijk een mooie gelegenheid voor de drummer om dat op zijn slagwerk uit te buiten. De markt van Limoges blijkt voor Iman Spaargaren de gelegenheid te zijn om op klarinet te schitteren. Het gecultiveerd gekrakeel van de marktvrouwen is mooi levendig geworden.

De promenades
Stark heeft het motief van de promenades telkens een andere klankkleur gegeven en daarmee verschillende sferen gecreëerd. De derde Promenade is het glansstuk voor Vasilis Stefanopoulos de bassist. Met het fluwelen geluid van zijn walking bass legt hij een tapijtje voor het pianomotiefje. Met zijn brushes veegt Jonas Linnemann heel subtiel over vellen en bekkens.

Bij het schilderij van de Tuileriën lijkt het alsof de kijker door wil lopen: Het shuffelen van Linnemanns gaat hier eerst lekker door. Paul Stark leeft zich met Iman Spaargaren uit in het kinderspel, dat op dit schilderij te zien zou zijn. Dat mondt tenslotte uit in uptempo triowerk.

Gevarieerder en leniger
Zo krijgt ook bij dit kwartet elk schilderij zijn eigen karakteristiek mee. Het is dusdanig vertaald naar het jazzidioom, dat het veel gevarieerder en leniger is dan door een klassiek gespeelde piano of een romantische orkest uitgevoerd kan worden. Het lijkt een zelfstandige compositie, waarvan  je de klassieke afkomst niet zo gauw vermoedt. Daarmee heeft Paul Stark de suite succesvol naar deze tijd vertaald.

Iman Spaargaren – Tenor saxofoon, klarinet, basklarinet
Paul Stark – piano, hertalen
Vasilis Stefanopoulos – contrabas
Jonas Linnemann – drums, percussie

StarkLinnemann – Pictures at an exhibition UCM Records
Opname: Montesilvano, Italië, 29 november – 2 december 2017
Presentatie: 17 november 2018

Eric Vloeimans & Juan Pablo Dobal – Viento Zonda

De trompettist heeft na zijn cd ‘Levanter’ met de Syrische klarinettist Kinan Azmeh en pianist Jeroen van Vliet, weer een nieuw project onder handen. Hij werkt nu  samen met de Argentijnse pianist Juan Pablo Dobal. Die woont al tientallen jaren in Amsterdam. Hij is de vaste pianist van Carel Kraayenhof en in een verder verleden speelde hij samen met zijn landgenoot en bandoneon speler Gustavo Toker. Daarnaast speelt hij bij de Portugese Nederlander Fernando Lameirinhas. De zanger die zoveel jazzmensen om zich heen verzamelt om zijn muziek zo sfeervol uit te laten voeren. In 2013 werd Eric Vloeimans door Lameirinhas uitgenodigd voor het programma rond de Portugese dichter Pessoa. Daar speelde hij samen met Juan Pablo Dobal. Van dat programma vind je onder de tweede link een duostuk van hen uit 2013.

Nu is er dan een gezamenlijk project tussen Vloeimans en deze pianist opgezet. Beide zijn lyrische muzikanten die met veel gevoel spelen. Warm en invoelend. Voor deze opname heeft Vloeimans zich blijkbaar beperkt tot streng en bedachtzaam spelen. Dat dat heel mooi uit klinken, blijkt uit zijn herinneringen aan de buren, waarschijnlijk in Frankrijk: ‘En Mémoires de nos Voisins’. Pas als hij wel uitpakt zoals in ‘Por las Ramas’ of het titelstuk ‘Viento Zonda’, komt er enig leven in de brouwerij.

– Harmonischer dan Boompetit en Summersault
In zijn geheel kun je stellen dat hij voor deze cd de draad heeft opgepakt van zijn veel geprezen cd’s Boompetit en Summersault uit 2004 en 2006. Op die cd’s waren zijn toenmalige medemuzikanten Ernst Reijseger, Anton Goudsmit en Harmen Fraanje altijd bereid om met hun creativiteit onverwachte wegen in te slaan. Met Juan Pablo Dobal pakt de samenwerking op deze cd ‘Viento Zonda’ veel harmonischer uit. Hun muzikale wegen zijn beter begaanbaar en bevatten toegankelijker schoonheid.

Eric Vloeimans – Trompet
Juan Pablo Dobal – piano
Vflow – Challenge

Opgenomen 2 en 3 Juli 2018.
Presentatie 2 november 2018
Prijs: €20,-
te verkrijgen: https://www.challengerecords.com/catalogue/1428391172