Twee jaarlijstjes over 2018

Aan het eind van het jaar is het de gewoonte om platen op een rijtje te zetten, van de top 2000  en 5000 tot en met een Friese Top 100.
Mijn reeks favorieten van dit jaar is in tweeën gedeeld: allereerst een vijftal historische opnamen van Amerikaanse Jazzmusici. Daarna een actuele top 10, inclusief een historische uitgave..
Verder uiteraard voor u, de lezer, de beste wensen voor 2019. Dat het maar een swingend en gezond jaar mag worden.

1. Bill Evans – Another Time (Live in Hilversum)
Weliswaar al in de zomer van 2017 uitgebracht, maar de cd kreeg ik ‘pas’ in januari 2018 te pakken. De muziek is vloeiend. Bill Evans, Eddie Gomez en Jack DeJohnette spelen organisch, alsof de muziek uit één gedachte ontstaat.Dit is tot nog toe de derde opname van dit legendarische trio.

2. John Coltrane – Both Directions
Elke muziek vondst van Coltrane is een aanwinst, ook al is er al zoveel te krijgen. De intensiteit van de muziek op deze (dubbel-)LP of -cd is groot, ondanks dat Coltrane de muziek waarschijnlijk  routineus doorspeelde. Ook dan straalt die intensiteit er van af. Elke keer weer horen, maakt deze muziek opnieuw waardevoller.

3. Miles Davis & John Coltrane – the Final tour
Eindelijk de officiële uitgave van een aantal illegale bootlegs van deze legendarische Europese Tournee in 1960 die heel veel getapet was. Nu dan technisch perfect opgenomen spannende muziek op een tweesprong, zowel bij Miles als bij Coltrane.

4. Dexter Gordon – In the Cave
De opname die in beperkte kring (rond Rein de Graaff) legendarisch is. Een uiterst gedreven en toch relaxte Dexter Gordon en een uitstekend spelend Nederlands Trio, bestaande uit Rob Madna Piano, Ruud Jacobs contrabas en Cees See drus.

5. Dizzy Gillespie – Live at the Singer Concerthall 1973
Uit de serie ‘The Lost Recordings’ van Fondamenta/Devialet. Het Franse Label dat regelmatig opnamen uit het archief van Beeld en Geluid op de markt brengt. Dit is de trompettist die al zijn muziek als het ware uit zijn mouw schudt en het zelf niet kan laten om er lekker op te swingen.

Dan nu de reeks die het afgelopen jaar de meeste indruk op mij heeft gemaakt. Op numero uno na is het een Nederlandse reeks. Natuurlijk zijn er veel meer uitgaven die in dit lijstje opgenomen zouden hebben kunnen worden, maar ik kan alleen kiezen uit wat ik binnen heb gekregen. 

1. Kurt Elling – The Question
De Amerikaanse zanger die het zingen en interpreteren heeft uitgebreid door het ongegeneerd inbrengen van  kruisen en mollen en de muziek toch kloppend houdt. Daarmee heeft hij zijn zang en ook weer deze cd, spannend gemaakt tot op het bot.

2. Jazz Orchestra of the Concertgebouw – CrossRoads
Het oorspronkelijke hobby-orkest dat met een pauze in de jaren negentig al zo’n 30 jaar bestaat. Eerst als ‘The Netherlands Concert Jazzband’, vervolgens als ‘New Concert Big Band’ en sinds een jaar of twintig als ‘Jazz Orchestra of the Concertgebouw’ kortweg het JOC. Onder leiding van Dennis Mackrel en Rob Horsten hebben ze dit najaar een fantastische dubbel-LP cq cd, uitgebracht met –voor het JOC heel traditioneel- composities uit eigen boezem. Het resultaat is een veelzijdig document geworden met stukken van vijf leden en de staf arrangeur van het orkest: Rob Horsting.  De stukken variëren van toegankelijk, via uitbundig Big Band werk tot heel moderne muziek. Een koninklijk resultaat.

3. Vincent Houdijk – Live at the NSJF 2018
Op het scheiden van het jaar en nog net op tijd uit, heeft vibrafonist Vincent Houdijk’s concert op het North Sea Jazz Festival 2018 op cd uitgebracht. De muziek is een wonder van schoonheid en evenwicht.

4. Coal Harbour – Jolt
De grote verrassing dit voorjaar was deze groep: een regulier Nederlands sextet met strijkkwartet. Voor veel jazzmusici is het een onbereikbare droom om met strijkers te spelen. Deze ploeg begint er maar mee. Bovendien produceren ze een ideale mix van Jazz en Klassiek. Hun muziek is zonder meer compleet. Zonder dat het Jazzliefhebbers echt opvalt dat er klassieke bronnen zijn aangeboord en Klassiek georiënteerde luisteraars zullen niet gauw ontdekken dat er (ook) jazz wordt gespeeld. Een pracht debuut.

5. Reinier Baas & Ben Van Gelder met het Metropole Orkest – Smash Hits
Reinier Baas en Ben van Gelder zijn twee jonge musici die veel samenspelen. De een bulkt van de mogelijkheden, de ander komt wat voorzichtiger en serieuzer over, maar heeft net zoveel muzikale rijkdom in zijn hoofd en vingers. Hier zijn ze met het Metropole orkest aan de gang. Wat een organisatie om dat complete orkest muzikaal naar je hand te zetten en er zelf boven uit te vleugelen! Onwaarschijnlijk.

6. Millennium Orchestra – Octopus
Een geweldige prestatie van Joan Reinders, de dirigent, componist en arrangeur, die bijna als de Duke zijn orkest gebruikt om zijn eigen composities uit  te kunnen voeren en in volle glorie te horen. De reeks stukken op deze cd vormen een mooie eenheid die  zeer de moeite van het beluisteren waard is

7. StarkLinneman – Pictures of an Exhibition
Ook een cd die nog maar niet zo lang uit is. Paul Stark’s heeft de negentiende eeuwse suite van de compositie van Moussorsky de Jazz in getrokken. En hoe! Heel geslaagd.

8. Treats – Wasting time
Ook een verrassing die dit voorjaar tevoorschijn kwam. Met zijn vieren en piano bas drums achter zich met een enkele saxpartij, buitelen de leden van dit zangkwartet over elkaar. Met een enthousiasme die deze muziek nog levendiger maakt dan ze normaliter al is.

9. Greetje Kauffeld – the song is You
Nog zo’n feestje op de plaat dat januari dit jaar uitkwam. De rijkdom van de stem van Greetje Kauffeld is ondanks 60 jaar zingen nog altijd ongebroken, weelderig en rijp. Allemaal Ballads die door Dig D’iz worden begeleid in voorbeeldig mooie arrangementen

10. Harry Verbeke – Broedermelk
Een prachtig vormgegeven heruitgave van de lp uit 1972. Maar dan met het complete  concert in plaats van de selectie op de oorspronkelijke LP. Dat hele concert was nog in volle glorie bij de opnametechnicus aanwezig. Hier hoor je de bevestiging dat Harry Verbeke live altijd veel meer soul in zijn spel legde, dan in de opname studio. Een 2-lp/2-cd die zonder meer als een pronkstukje had gepast in de serie Schatten van de Nederlandse Jazz van het Nederlands Jazz Archief.

Jazzorchestra of the Concertgebouw – Crossroads

Er is eindelijk weer een lp verschenen van het Jazzorchestra of the Concertgebouw. Met zorgvuldig artwork. Zo is er een mooi inlegvel terwijl de ene plaat zwart is en de ander wit.

Met ‘Crossroads’ is het orkest trouw gebleven aan haar uitgangspunt om de orkestleden de kans te geven hun composities door een big band uit te laten voeren. Het is tevens het eerste album dat is opgenomen onder leiding van de nieuwe dirigent Dennis Mackrel.  De tweede LP staat onder leiding van arrangeur en dirigent Rob Horsting.

Nieuwe dirigent en muzikaal leider.
Dennis Mackrel  is al heel vroeg gaan drummen en als twintigjarige was hij de jongste drummer van de Count Basie Big band. Daarna heeft hij bij verschillende Amerikaanse big bands achter de drumkit gezeten. Van 2010 tot en met 2013 was hij de bandleider van het Count Basie orkest. Die ervaring heeft hij in 2014 meegenomen naar het JOC.

Het resultaat mag er zijn. De band swingt als een trein!
Op dit album ‘Crossroads’ staan enkele stuwende stukken  van Martijn van Iterson, een zeer gedragen, maar ondertussen hallicunerend mooie compositie van trombonist Ilja Reijngoud.  Verder leverden de  saxofonisten Jorg Kaaij en Simon Rigter een bijdrage in. In de uitvoering van die twee nummers hoor je duidelijk de hand van de arrangeur Rob Horsting terug.
Joris Roelofs kreeg op de tweede plaat met drie composities de ruimte.  Rob Horsting schreef de afmaker van dit album.
Die variëteit wordt nog benadrukt, doordat zeven arrangeurs de stukken naar het orkest hebben hertaald. Toch is het ‘t orkest gelukt haar eigen stempel op de uitvoering te drukken.

Ilja Reijngoud

English Heart
Het nummer ‘English Hearts’ dat Ilja Reijngoud 10 jaar geleden al op zijn Shakespeare album zette, kreeg een gedragen uitvoering. Hij nam ook het leeuwendeel van het soleren voor zijn rekening. Jorg Kaaij op sopraansax speelt zijn solo vloeiender en beweeglijker dan ‘English Hearts’ vraagt. Maar de lijn van de compositie houdt hij wel intact. Het stuk begint alarmerend vertrouwd met een zweem ‘Abide with me’. Het echte thema komt voortdurend terug in het herhaalde begeleidende motief.
‘Jane St. 2 AM’ van Jorg Kaaij is typisch een muziekstuk zoals je van het Jazzorchestra bent gewend: mooi vol en voortdurend worden de motieven over elkaar heen gestapeld.

Joris Roelofs

Joris’ composities mooi aangekleed
De tweede lp/cd bevat drie composities van Joris Roelofs.  ‘Para Poli’, ‘Ataraxia’ en ’The Ninth Planet’. Na meerdere draaibeurten gaat de muziek spreken en neemt het bezit van je.

In ‘Para Poli’ hoor je zijn eigen trio-opname mooi aangekleed terug. Het lijkt wel alsof de koets voorrijdt waar Joris zelf uitstapt met het thema op basklarinet uiteraard. Even later hoor je de klanken van de big band als glanzende kleding om zijn schouders glijden. Rob Horsting heeft dat prachtig gearrangeerd.

Horstings ‘A Minor Confusion’ in Optima Forma een JOC-stuk
Horsting heeft in zijn eigen ‘A Minor Confusion’ dat stapelen van reeksen en motieven helemaal terug laten komen.  Deze ‘Kleine verwarring’ of: ‘Verwarring in mineur’, geeft Ruud Breuls weer eens de kans om lekker uit te pakken. Simon Rigter soleert op zijn manier, een beetje onderkoeld maar wel beslist. Dat beetje verwarring in de titel komt echt tevoorschijn tussen en na de solo’s, als het orkest de ruimte krijgt. Horsting zet de secties als het ware georganiseerd tegen elkaar op. Aan het eind hoor je ze als het ware gezamenlijk weglopen en klinkt hun spel in de geest van: “Ach geen paniek zeg, we kunnen het prima met elkaar vinden hoor”.

Toegankelijk en modern?
Dat is tekenend voor de samenwerking van de band onder hun dirigenten. Het is een dijk van een dubbele plaat geworden. De eerste lp/cd komt wat toegankelijker over. De tweede is moderner van snit met een daverende uitsmijter van Rob Horsting. Naarmate je bekender wordt met de muziek, verdwijnt dat onderscheid.

Het gaat er op lijken dat deze uitgave bij mij een zelfde lot is beschoren als de legendarische ‘Songs in the Key of life’ van Stevie Wonder in 1977: wekenlang op de draaitafel, gewoon de vier kanten draaien en steeds tot de conclusie dat wéér een ander nummer het mooiste van de verzameling is…

Juan Martinez op 23 september 2018 op bezoek bij Co de Kloet in Co Live met de nieuwe dubbel-LP Crossroads

Het Jazzorchestra of the Concertgebouw – Crossroads

Dennis Mackrel voor het orkest

Dirigenten: Dennis Mackrel, Rob Horsting

Bezetting:

Wim Both, Jan van Duikeren, Ruud Breuls (trompet),
Ilja Reijngoud, Bert Boeren (trombone),
Martien van den Berg (bas trombone),
Joris Roeloofs (lead altsax, basklarinet, klarinet),
Jorg Kaaij (altsax en klarinet),
Simon Rigter (tenorsax, klarinet, basklarinet),
Sjoerd Dijkhuizen (tenorsax, klarinet, basklarinet),
Juan Martinez (baritonsaxofoon, basklarinet),
Martijn van Iterson (gitaar),
Frans van Geest (contrabas),
Marcel Serierse of Martijn Vink (drums).

Opnameplaats: Conservatorium Amsterdam, op 30 en 31 oktober 2017
Uitgebracht op: 5 oktober 2018.
Label: Challenge records
Prijs LP: €30,- CD:€20,-

Naschrift, 29 mei 2019.

Zoekend naar composities van Jesse van Ruller, kwam ik natuurlijk ook terecht bij het Jazzorkest van het Concertgebouw. Dit orkest heeft een hele cd volgespeeld met stukken van hem. ‘Silk Rush’ heet die cd. Maarrr: In het rijtje van het JOC  kwam ik ook de cd tegen die in 2011 ’n keer met Jazzism was meegestuurd! Daar stonden opnamen op uit 2010. Onder andere Rob Horsting’s ‘A Minor Confusion’!  Dat is ook het slotstuk van deze dubbel-cd. In 2010 soleerde Jan van Duikeren op trompet, terwijl op de dubbelaar ‘Crossroads’ Ruud Breuls zijn lyrische trompetspel laat horen. Jan is wat moderner van snit dan Ruud. Simon Rigter soleerde in beide opnamen. In 2010 werd het stuk in het BIMHuis wat langzamer gespeeld.

Destijds realiseerde ik me nog dat veel composities al eens eerder op cd waren verschenen, maar dan in een kleinere bezetting. De stukken van Joris bijvoorbeeld Vind je terug op de cd’s Amateur Dentist uit 2015 (‘Para Poli’), op Aliens Deliberiating uit 2013 (‘Ataraxia’) en op de gelijknamige cd ‘The Ninth Planet’ van het Chamber Tones Trio uit 2011.

In de bespreking meldde ik al dat Ilja Reijngoud’s ‘English Heart’ al op zijn fenomenale Shakespeare Album stond, gezongen door Fay Claassen uit 2008. Jorg Kaay’s’ Jane Street, 2AM’ staat ook op Kaaij’s CD Downtown Daze uit 2002.

Simon Rigter’s compositie ‘Olivia’s Dance’ vond ik niet zo gauw terug.
Ja toch! (27-06-2019) Het staat ook op de nieuwe cd van het Ruud Breuls – Simon Rigter Quintet: ‘Rise and Shine’!

De stukken van Martijn van Iterson… Tsja, zijn cd’s heb ik niet in huis om een of andere duistere reden.

Het is een pracht om al die composities dan met elkaar te gaan vergelijken en kijken wat het JOC er van heeft gemaakt. Een leuk project!

29/05/2019