Friejam festival in Leeuwarden.

Geslaagd en veelzijdig Friejam Festival.
13 april 2019

Friejam bestaat vijf jaar en om dit te te vieren hebben ze een Festival georganiseerd om laten zien wat ze in vijf jaar tijd voor elkaar hebben gestoomd. Alle aspecten van muziek maken kwamen voorbij. Van een pionierend leerorkest dat nog vol in de groei is, via soul- en funkorkesten waarin al vlot en vaardig wordt gespeeld, tot een masterclass orkest dat de moderne Jazz onder de knie heeft gekregen. Daarnaast had Friejam  soulzangeres Sabrina Starke uitgenodigd, evenals het Cross-overorkest Coal Harbour, het saxofoonkwartet Vlam en Fuse, het strijkkwartet met contrabas en percussie. Die drie laatste groepen brachten een mix van Klassiek en Jazz. Voor puristen viel dat misschien buiten hun comfortzone, maar voor grenzeloze muziekliefhebbers was het ‘t neusje van de zalm.

Pioniers orkest

The Roaring Twenties Experience onder leiding van Arend Huisman was in stijl aan het musicieren. Ook de oude hit ‘Hij wel’ van The Ramblers kwam langs. Foto Gitta Overmaat

Om bij het begin te beginnen. De opening van het Festival was aan de ‘Roaring Twenties Experience’ gegund. Het jongste pioniersorkest van de Stichting, maar het heeft ook de hoogste gemiddelde leeftijd. Ze werken ‘pas’ twee jaar aan hun repertoire en dat  betekent ze niet altijd spatgelijk spelen, maar wel dat ze spélen. Natuurlijk hoorde je dat ze steekjes lieten vallen. Dat hoort er bij en verdwijnt wel na veel samenspelen. Mede dank zij de violiste en de banjo bespeler werd de sfeer van de twintiger jaren mooi in beeld gebracht. Zo kreeg de zang zoals dat toen hoorde, ‘slechts’ in het midden deel  tijd om te glanzen. In die tijd vond de overgang plaats van salonorkest naar Jazzorkest, zodat de viool en banjo toen nog een wezenlijke rol in het geluidsbeeld had. Dirigent Arend Huisman heeft in die twee jaar grote vorderingen met het orkest gemaakt. Chapeau!

Masterclass

Na het officiële gedeelte werd even het vijf-jarig bestaan van de organiserende stichting gememoreerd. Voorzitter Hans Ritman zette het fotoboek van Gitta Overmaat in het zonnetje en hij stelde de nieuwe voorzitter voor. Daarna konden we bij de Masterclass van Frans Vermeerssen in het Backstage Café binnenvallen. Vermeerssen leidt hier in Friesland al jaren de beter toegeruste muzikanten op naar het spelen van moderne Jazz en het eigentijds improviseren. Het afgelopen seizoen werkte hij met zijn mensen aan de muziek van de blinde multi-instrumentalist Roland Kirk, die in de Jaren Zestig en Zeventig van de vorige eeuw aan de weg timmerde. In zijn muziek zit veel blues en vooral: veel plezier.

De Masterclass van Frans Vermeerssen met hier vijf van de zeven blazers en achter hen de ritmesectie en de twee zangeressen. Zij speelden met veel plezier de Tribute to Roland Kirk. Foto Gitta Overmaat
Frans Vermeerssen soleert voor het front van de Masterclass. Eigen foto.

Zijn thema’s zijn toegankelijk en eigenwijs. Dat de muzikanten er ook veel plezier in hadden bleek al meteen uit de strakke intro van ‘Three for the Festival’. Een mooi begin van hun concert en een eerbewijs aan het Festival, zoals Frans Vermeerssen met welgevallen aangaf. In Black and Crazy Blues had de altsaxofonist een Chinees blaas instrument, de Hulusi, tevoorschijn gehaald voor een bijzondere inleiding. Geheel in de sfeer zoals Roland Kirk dat ook kon doen.

De groep speelde de stukken van Roland Kirk voortvarend en met lef. De muzikanten hadden ook hard gestudeerd op hun solo’s en hun concert was een van de Friejam hoogtepunten van het Festival. Achter de uitgebreide frontlinie van blazers, bleek de begeleiding een hoog damesgehalte te hebben De twee zangeressen Sina en Marian, gitariste Liesbeth en een heerlijk drummende Marieke. Terwijl bij de Blazers ook nog altsaxofoniste Jettie haar partijtje met verve meeblies.

Drie van de vier dames van het Saxofoonkwartet VLAM. Foto Gitta Overmaat

Saxofoonkwartet Vlam met soliste Gabija Baruyte.

Bij het Saxofoonkwartet viel ik midden in de Rhapsody in Blue van Gershwin binnen. Dat komt ervan als er in drie zalen wordt gespeeld, dan moet je kiezen. Ze voerden het arrangement voor vier saxofoons schitterend uit. Zij speelden een strakke set die het midden hield tussen klassieke en Jazz. Dat laatste aspect kwam aan de orde zodra Gabija Baruyte als vijfde violiste uit de coulissen kwam. Zij kreeg de solistisch rol toebedeeld.

Jorrit Westerhof

Een deel van het Leerorkest Biruta. Foto Gitta Overmaat

De Beide Friejam Orkesten Bokito en Niruta voerden ondertussen hun concert uit in de Arena zaal voor een uitgelaten publiek. Onderwijl speelde Jorrit Westerhof met zijn trio een set in het Backstage café. Bij binnenkomst leek het alsof hier en daar nog het een en ander moest worden gestemd, dan wel knoppen in de goede stand gezet. Maar het bleek alsnog een Ambient achtige compositie te zijn, waarbij met veel elektronica trage klanken tevoorschijn werden getoverd. Deze exercitie mondde uit in een lange en steeds luider klinkende improvisatie, die door de aanwezigen zeer werd gewaardeerd. Aan het eind van zijn set speelde de gitarist een stevige Country-achtige compositie, die ook weer uitmondde in een eruptie van geluid.

de Cross-over groep Coal Harbour speelt met een strijkkwartet en een drie mans blazerssectie, begeleid door driema ritme. Foto Gitta Overmaat

Coal Harbour

Bij de concerten van Sabrina Starke en even later van Coal Harbour leek het er op dat deze werden opgehouden door versterkingsproblemen. Hun sets  begonnen in ieder geval fiks later. Het concert van de Rotterdamse formatie Coal Harbour was een veelzijdig concert. De band kon als tentet moeiteloos overschakelen van Jazz via Klassiek naar heerlijke Cross-over muziek. Of het ritme trio van piano bas en drums met de hele groep speelde, met slechts de drie Blazers of alleen met het strijkkwartet, maakte niet uit. De muziek was steeds spannend om mee te maken.

Evelien Storm en Fuse

Evelien Storm. Foto Gitta Overmaat

Door de genoemde vertragingen kon ik van Evelien Storm alleen haar laatste song ‘Spring is here’ meemaken. Dat bleek een prachtige uitsmijter, respectievelijk een overdonderende kennismaking met deze zangeres.

De Groep Fuse begon gelukkig ook veel te laat, waardoor hun optreden naar behoren meegemaakt kon worden.

De Cross-over groep Fuse sloot het festival af met een spannende set. Foto Gitta Overmaat

Dit strijkkwartet met percussionist en bassist leverde een schitterende set af. Ze zijn de huisband van het zondagmiddag tv-programma ‘Muziek met Witteman’. Live maakte het ensemble hun faam helemaal waar. Ook zij schakelden moeiteloos tussen klassiek, Jazz en zelfs Iers.

Het jubileum Festival van Friejam barstte van het talent en van prachtige muziek. Qua durf en artisticiteit is het een geslaagd Festival. Jammer dat de publieke belangstelling het af liet weten.

 

 

Twee jaarlijstjes over 2018

Aan het eind van het jaar is het de gewoonte om platen op een rijtje te zetten, van de top 2000  en 5000 tot en met een Friese Top 100.
Mijn reeks favorieten van dit jaar is in tweeën gedeeld: allereerst een vijftal historische opnamen van Amerikaanse Jazzmusici. Daarna een actuele top 10, inclusief een historische uitgave..
Verder uiteraard voor u, de lezer, de beste wensen voor 2019. Dat het maar een swingend en gezond jaar mag worden.

1. Bill Evans – Another Time (Live in Hilversum)
Weliswaar al in de zomer van 2017 uitgebracht, maar de cd kreeg ik ‘pas’ in januari 2018 te pakken. De muziek is vloeiend. Bill Evans, Eddie Gomez en Jack DeJohnette spelen organisch, alsof de muziek uit één gedachte ontstaat.Dit is tot nog toe de derde opname van dit legendarische trio.

2. John Coltrane – Both Directions
Elke muziek vondst van Coltrane is een aanwinst, ook al is er al zoveel te krijgen. De intensiteit van de muziek op deze (dubbel-)LP of -cd is groot, ondanks dat Coltrane de muziek waarschijnlijk  routineus doorspeelde. Ook dan straalt die intensiteit er van af. Elke keer weer horen, maakt deze muziek opnieuw waardevoller.

3. Miles Davis & John Coltrane – the Final tour
Eindelijk de officiële uitgave van een aantal illegale bootlegs van deze legendarische Europese Tournee in 1960 die heel veel getapet was. Nu dan technisch perfect opgenomen spannende muziek op een tweesprong, zowel bij Miles als bij Coltrane.

4. Dexter Gordon – In the Cave
De opname die in beperkte kring (rond Rein de Graaff) legendarisch is. Een uiterst gedreven en toch relaxte Dexter Gordon en een uitstekend spelend Nederlands Trio, bestaande uit Rob Madna Piano, Ruud Jacobs contrabas en Cees See drus.

5. Dizzy Gillespie – Live at the Singer Concerthall 1973
Uit de serie ‘The Lost Recordings’ van Fondamenta/Devialet. Het Franse Label dat regelmatig opnamen uit het archief van Beeld en Geluid op de markt brengt. Dit is de trompettist die al zijn muziek als het ware uit zijn mouw schudt en het zelf niet kan laten om er lekker op te swingen.

Dan nu de reeks die het afgelopen jaar de meeste indruk op mij heeft gemaakt. Op numero uno na is het een Nederlandse reeks. Natuurlijk zijn er veel meer uitgaven die in dit lijstje opgenomen zouden hebben kunnen worden, maar ik kan alleen kiezen uit wat ik binnen heb gekregen. 

1. Kurt Elling – The Question
De Amerikaanse zanger die het zingen en interpreteren heeft uitgebreid door het ongegeneerd inbrengen van  kruisen en mollen en de muziek toch kloppend houdt. Daarmee heeft hij zijn zang en ook weer deze cd, spannend gemaakt tot op het bot.

2. Jazz Orchestra of the Concertgebouw – CrossRoads
Het oorspronkelijke hobby-orkest dat met een pauze in de jaren negentig al zo’n 30 jaar bestaat. Eerst als ‘The Netherlands Concert Jazzband’, vervolgens als ‘New Concert Big Band’ en sinds een jaar of twintig als ‘Jazz Orchestra of the Concertgebouw’ kortweg het JOC. Onder leiding van Dennis Mackrel en Rob Horsten hebben ze dit najaar een fantastische dubbel-LP cq cd, uitgebracht met –voor het JOC heel traditioneel- composities uit eigen boezem. Het resultaat is een veelzijdig document geworden met stukken van vijf leden en de staf arrangeur van het orkest: Rob Horsting.  De stukken variëren van toegankelijk, via uitbundig Big Band werk tot heel moderne muziek. Een koninklijk resultaat.

3. Vincent Houdijk – Live at the NSJF 2018
Op het scheiden van het jaar en nog net op tijd uit, heeft vibrafonist Vincent Houdijk’s concert op het North Sea Jazz Festival 2018 op cd uitgebracht. De muziek is een wonder van schoonheid en evenwicht.

4. Coal Harbour – Jolt
De grote verrassing dit voorjaar was deze groep: een regulier Nederlands sextet met strijkkwartet. Voor veel jazzmusici is het een onbereikbare droom om met strijkers te spelen. Deze ploeg begint er maar mee. Bovendien produceren ze een ideale mix van Jazz en Klassiek. Hun muziek is zonder meer compleet. Zonder dat het Jazzliefhebbers echt opvalt dat er klassieke bronnen zijn aangeboord en Klassiek georiënteerde luisteraars zullen niet gauw ontdekken dat er (ook) jazz wordt gespeeld. Een pracht debuut.

5. Reinier Baas & Ben Van Gelder met het Metropole Orkest – Smash Hits
Reinier Baas en Ben van Gelder zijn twee jonge musici die veel samenspelen. De een bulkt van de mogelijkheden, de ander komt wat voorzichtiger en serieuzer over, maar heeft net zoveel muzikale rijkdom in zijn hoofd en vingers. Hier zijn ze met het Metropole orkest aan de gang. Wat een organisatie om dat complete orkest muzikaal naar je hand te zetten en er zelf boven uit te vleugelen! Onwaarschijnlijk.

6. Millennium Orchestra – Octopus
Een geweldige prestatie van Joan Reinders, de dirigent, componist en arrangeur, die bijna als de Duke zijn orkest gebruikt om zijn eigen composities uit  te kunnen voeren en in volle glorie te horen. De reeks stukken op deze cd vormen een mooie eenheid die  zeer de moeite van het beluisteren waard is

7. StarkLinneman – Pictures of an Exhibition
Ook een cd die nog maar niet zo lang uit is. Paul Stark’s heeft de negentiende eeuwse suite van de compositie van Moussorsky de Jazz in getrokken. En hoe! Heel geslaagd.

8. Treats – Wasting time
Ook een verrassing die dit voorjaar tevoorschijn kwam. Met zijn vieren en piano bas drums achter zich met een enkele saxpartij, buitelen de leden van dit zangkwartet over elkaar. Met een enthousiasme die deze muziek nog levendiger maakt dan ze normaliter al is.

9. Greetje Kauffeld – the song is You
Nog zo’n feestje op de plaat dat januari dit jaar uitkwam. De rijkdom van de stem van Greetje Kauffeld is ondanks 60 jaar zingen nog altijd ongebroken, weelderig en rijp. Allemaal Ballads die door Dig D’iz worden begeleid in voorbeeldig mooie arrangementen

10. Harry Verbeke – Broedermelk
Een prachtig vormgegeven heruitgave van de lp uit 1972. Maar dan met het complete  concert in plaats van de selectie op de oorspronkelijke LP. Dat hele concert was nog in volle glorie bij de opnametechnicus aanwezig. Hier hoor je de bevestiging dat Harry Verbeke live altijd veel meer soul in zijn spel legde, dan in de opname studio. Een 2-lp/2-cd die zonder meer als een pronkstukje had gepast in de serie Schatten van de Nederlandse Jazz van het Nederlands Jazz Archief.