Ella Fitzgerald – The Lost Berlin tapes.

Deze opname is niet de eerste ‘verloren’ live opname van Ella Fitzgerald, die de afgelopen jaren werd uitgebracht. Het Nederlands Jazz Archief kwam in 2017 met een verzamelaar van twee concerten uit het Concertgebouw uit 1957 en 1960 en op Fondamenta, een Frans Label, kwam een vondst naar buiten van Piet Tullemaar uit het instituut voor Beeld en geluid: Live at the Concertgebouw 1961. Bij het Franse Label Fremeaux kwam enige jaren terug ook al een verzamelaar uit met opnamen uit verschillende Parijse concerten uit die tijd.

Nu heeft Verve, het label dat de meeste rechten heeft op de muziek van Ella uit de erfenis van Norman Granz, een opname uit het Sportpalast in Berlijn van maart 1962 opgedoken. Een bijzondere opname, ook al kan hij geplaatst worden in een rijtje beroemde live opnamen van haar. Het aparte van dit concert is dat ze naast ‘Mr.Paganini’ en Mack the Knife’ 14 songs zingt die bijna nergens op live opnamen terug te vinden zijn. Trouwens alle setlists van de genoemde live opnamen verschillen hemelsbreed van elkaar. Slechts een paar heel populaire songs komen regelmatig terug op die lijsten. Ze had in de loop van de jaren een repertoire opgebouwd waar je vijf keer U tegen zegt. 

In 1962 kwam ze dus weer eens terug in Berlijn. De opnamen van haar concert in Berlijn uit 1960 zijn legendarisch, niet alleen door haar uitvoering van haar verrommelde ‘Mack the Knife’, maar ook door de fenomenale scat explosie in ‘How high the Moon’, die alle vorige versies overtrof! Ook tijdens dit concert uit 1962 blijkt weer dat Ella zo’n hoog routine niveau had dat ze tijdens elk concert opnieuw songs bracht alsof ze nieuw voor haar waren. Ze legde steeds weer opnieuw een mix van virtuositeit en warmte in haar songs, zodat de luisteraars er steeds opnieuw aangenaam door werden getroffen.

Dat hoge niveau horen we in deze teruggevonden muziek ook terug. En dat in een reeks zelden gebruikte songs uit haar repertoire. Het is een mix van ingetogen ballads waarvan de intensiteit waarachtig is en van virtuoos zingen op het slappe koord. Je weet niet waar ze terecht zal komen, maar wel op haar pootjes. Maar telkens weer hoor je het grote plezier en de uitbundigheid terug in haar zang. 

Kortom, een live opname uit een periode dat ze steeds weer met een ander repertoire op de toppen van haar kunnen zingt. 

Ella Fitzgerald – The Lost Berlin tapes.

Verve

Paul Smith piano

Wilfred Middlebrooks – contrabas

Stan Levey – drums

Thelonious Monk At Palo Alto – 1968

Met de regelmatigheid van de klok komt er van een overleden grote Jazzheld een nieuwe vondst bovendrijven. Vaak een live opname, die dan na jaren door de technicus teruggevonden wordt en aan de man gebracht. Of hij komt uit een erfenis van ‘die Jazzmusicus’. Binnenkort komt er een ‘nieuwe’ oude opname uit 27 oktober 1968 van de pianist Thelonious Monk beschikbaar. Ook van Monk zijn diverse uitgaven met nieuw ontdekte Live opnamen beschikbaar. Zoals het concert in De Doelen, Rotterdam van 28 oktober 1967. Of het Concert dat hij in Parijs op 15 december 1969 gaf. Concerten waaruit blijkt dat Monk nogal eens dezelfde stukken speelde. Van het concert in de universiteit op deze nieuwe cd stonden bekende stukken op zijn setlist. Toch is het de moeite waard om dit concert nog eens terug te luisteren.

Het verhaal achter deze opname is dat Danny Scherr, een student aan de universiteit in Palo Alto (Californië) die ook Jazzliefhebber was, het voor elkaar kreeg dat Monk met zijn kwartet een set op de Universiteit kwam spelen. Hij was toch in de buurt, voor een optreden in San Francisco. 

Aan de muziek kun je horen dat de pianist er vreselijk veel plezier in had om op de uitnodiging van de 16-jarige in te gaan. Het eerste nummer, ’Ruby My Dear’, is misschien een beetje stroef: alsof ze de vingers even los moesten spelen. Het is natuurlijk ook een typische wat stroeve lovesong van Monk. Maar in ‘Well you needn’t’ gaan ze echt lekker los. De tenorsaxofonist Charlie Rouse kent het nummer na tien jaar spelen bij Monk, op zijn duimpje. Hij blaast zijn solo zo enthousiast, alsof het een nieuwe song voor hem is, waar hij nog veel mogelijkheden in kon ontdekken om op te variëren. Monk zelf gaat net zo lekker tekeer. Hij heeft het duidelijk naar zijn zin in de ambiance bij de studenten. Aan het eind blijkt Charlie Rouse nog veel meer muziek van de song te kunnen maken en glijdt tenslotte als vanzelf terug in het thema. Schitterend.

In de Monk Klassieker ‘Blue Monk’ en zijn vaste slottune ‘Epistrophy’ spelen ze ook alsof ze elkaar een hele tijd niet hadden gezien en het heerlijk vonden om weer eens lekker met elkaar te sparren. De pianist speelt in zijn eentje ‘Don’t Blame me’ met veel aplomb en blue notes, een hele oude song, ook in 1968. Monk sluit het concert ook in zijn eentje, af met het passende ‘I love you Sweetheart of all my Dreams’ uit 1925.  Hij kende zijn klassiekers wel degelijk, ook al was hij in de jaren veertig en vijftig van de vorige eeuw een van de unieke nieuwlichters in de Hij neemt er echt de tijd voor om die song naar zijn hand te zetten. Deze Monk muziek is als heel vrolijk te betitelen. (Gedeeltelijk verschenen in de Doarpsskille van Boazum van oktober 2020)

Monk At Palo Alto  Impulse

Thelonious Monk – piano

Charlie Rouse – tenorsxofoon

Larry Gales – contrabass

Ben Riley – drums