All Ellington

 

 

All Ellington – All Ellington
De Platenbakkerij
Presentatie: 20 december 2018
verkrijgbaar bij: Toon dist

Bezetting:
Jodi Gilbert – zang
Eric Boeren – Cornet
Jimmy Sernesky – trompet
Joost Buis – trombone
Mo van der Does – altsax, klarinet
Natalio Sued – tenorsax, klarinet
Oscar Jan Hoogland – Piano
Wilbert de Joode – Contrabas
Frank Rosaly – Drums

Terzijde 1

Ellington in Nederland.

Het is verbazingwekkend hoeveel Nederlandse jazz musici tegenwoordig stukken van Ellington op hun repertoire hebben. Natuurlijk kom je hier en daar vast wel eens een Ellington nummer tegen bij de gemiddelde Nederlandse Jazzmusicus. Maar door de bank genomen niet meer dan van andere Amerikaanse componisten als Cole Porter, Irving Berlin of George Gershwin.
Er zijn wel een aantal thema -cd’s met Ellington te vinden.

In de box ‘Dutch Jazz Masters’ vinden we tussen de tien cd’s ook een met de afwijkende titel: ‘Ellington Behind the Dikes’ met Ellington stukken door de Ramblers (al in 1933!) en andere Nederlandse groepen (tot in 1995) gespeeld.  De andere negen titels waren gelieerd aan Nederlandse musici als the Ramblers, Rita Reys, de Dutch Swing College of bevatten opnamen van pianisten, Dixieland of bigbands. Dus is in deze serie zo’n thema als Ellington wel bijzonder.

Boy Edgar was een verklaard Ellington liefhebber en wijdde in 1975 een hele Langspeelplaat aan zijn grote held. Daar stond ook een door Boy gecomponeerde suite op. Die muziek heeft hij zelfs uitgevoerd op de begrafenis van de Duke. Die plaat was overigens uitgebracht bij Willem Breuker’s BVHaast onder nummertje 22.

Het Conservatorium in Hilversum heeft haar cursusjaar 1995-1996 volledig besteed aan de studie van Ellington. Als klinkend resultaat de dubbel-cd die door de VPRO werd uitgebracht. Gerry van Rooijen en Gunther Schuller waren dat jaar de belangrijke mensen. De Dubbel cd op het label eigenwijs van de VPRO was daar het klinkend resultaat van.

Van de progressieve groepen noemen we natuurlijk eerst de Instant Composers Pool (ICP) met hun ‘Ellington mix’ op Bospaadje Konijnehol I. Daar werd Ellington drastisch gemoderniseerd in de arrangementen van Misha. Tijdens een North Sea Jazz weekend hoorde ik eens het ICP met hun uitvoering van ‘(In my) Solitude’ met Michael Moore op klarinet in de hoofdrol. Dat was voor mij de verbijsterend mooie uitvoering ‘to end all music’. Dat was eigenlijk genoeg muziek voor het hele weekend. Dat arrangement was overigens niet van Misha.

Ab Baars heeft in 2005 ook een aan Ellington gewijde cd opgenomen. Dat is ‘Kinda Dukish’ geworden, met onder meer Joost Buis en Wilbert de Joode die we ook in All Ellington tegenkomen. Ab Baars, kleedde de stukken behoorlijk uit en zette ze weer op zijn manier in elkaar. Maar wel zo, dat de geest van Ellington overeind bleef.

Ook het Wisselend Toon Kwintet van Corrie van Binsbergen speelt –als uitzondering- naast de eigen composities van de gitariste een enkele Ellington Compositie. En een Sean Bergin stuk, om compleet te zijn. Dat Ellington stuk werd gearrangeerd door Joost Buis. Die komen we ook op de onderhavige cd van All Ellington, tegen als trombonist en arrangeur.

En nu is er dus eindelijk van All Ellington van de Stichting Doek hun All Ellington-cd. Zij spelen al vanaf 2011 samen en hebben in Zaal 100 in Amsterdam de derde donderdag van de maand gekregen om daar te spelen. Je begrijpt dat ze daardoor in de loop van de jaren een uitgebreid repertoire aan arrangementen van Ellington en Strayhornstukken hebben opgebouwd. Eric Boeren als initiatiefnemer, Joost Buis en Michael Moore hebben veel bijgedragen, maar op de cd staat ook een arrangement van baritonsaxofonist  Giuseppe Doronzo.

Uit het verhaal van Eric Boeren blijkt dat deze ploeg maandelijks in Amsterdam speelt. Dat mis je dan als je in de provincie woont. In 2013 kwam de groep echter naar de provincie en zag ik ze gelukkig tijdens de Zomer Jazz Fiets Toer in het kerkje van Niehove bij Groningen. Dat was een unieke belevenis. (zie het verslag hier onder). Toen verzuchtte ik al dat deze muziek echt vastgelegd moest worden. Dat is nu dus gebeurd. En hoe!

Terzijde 2
Citaat uit Jazzflits 203 van 9 september 2013.

Een Gedeeltelijk verslag van mijn belevenissen tijdens de Zomer Jazz Fiets Toer in 2013: Het Chris Corsten Kwartet met Oscar Jan Hoogland in Frytum en twee sets All Ellington in het kerkje van Niehove. (Duidelijk is wel dat ik toen niet wist dat ze maandelijks speelden).

…verder, op het fietsje naar Frytum waar het Chris Corsten kwartet zijn eigengereide muziek liet horen. Met Oscar Jan Hoogland als vrijzinnig pianist, Harald Austbø met zijn soms brullende five string cello en drummer Martin van Leusden die voor de anderen de juiste banen in het oog hield, heeft de saxofonist en naamgever van het kwartet een onorthodox gezelschap bij elkaar gehaald, dat de humor niet schuwt. De composities van Chris Corstens zijn wat droogkomisch van aard, Met enig aplomb gespeeld, maar goed volgbaar. De c-snaar van de vijfsnarige cello brak onderweg, maar gelukkig was er een tweede cello in de boerderij, waardoor hij in de tweede set verder kon met een gebruikte snaar, die hij nadien weer keurig inleverde, beloofde hij.

Hoogland bespeelt de 88 toetsen in dit gezelschap gemaakt slordig maar wel heel precies. Hij schuwt er niet voor om met zijn zitvlak het slotakkoord te laten horen. Hij blijkt een breed georiënteerd muzikant, omdat hij bij Eric Boeren’s All Ellington concert ook speelde en voor zover in de zaal te horen, goed in het geheel paste. Dat hij soms de muziek niet voor zich had en die dan bij bassist Wilbert de Joode spiekte, was weer geen enkel punt voor deze pianist. In zijn band ‘Eke’ speelt hij impromuziek op een versterkt clavecimbel. In de Bakfietsband bespeelt hij met veel plezier een heel klein en tamelijk vals pianootje, in optredens die het makkelijkst zijn te karakteriseren als Jazz & Poetry. Een breed georiënteerd muzikant met flair.

 

Tien minuten verder fietsen werd in het kerkje van Niehove, een All Ellington concert gespeeld. Muzikanten onder de paraplu van de Stichting dOek speelden onder leiding van cornettist Eric Boeren stukken van Duke Ellington en Billy Strayhorn. Ook hier zat het kerkje stampvol. Of dat nou lag aan de Ellington muziek, de dOek mensen, of aan het feit dat het nieuwe jazz is, weet ik niet. De combinatie moet hier debet aan zijn. Boeren had van de opnamen van Ellington de stukken getranscribeerd en gearrangeerd. Tot mijn grote vreugde begon hij met enkele stukken uit de suite Such Sweet Thunder. Daarbij volgde hij de instrumentatie van Ellington vrij nauwkeurig,

Mensen als saxofonist Michael Moore, trombonist Joost Buis,  trompettist Jimmy Sernesky, Cornettist Eric Boeren zelf natuurlijk en niet te vergeten vocaliste Jodi Gilbert, brachten geheel in de geest van Ellington, hun eigen persoonlijkheid in, waarmee ze de Ellington stukken naar zich toe trokken, zonder dat ze er mee op de loop gingen.

De keuze voor de stukken uit de suite Such Sweet Thunder had een praktische reden: de pianist Oskar Jan Hoogland kon de eerste twintig minuten niet meespelen en de pianopartij kon daar worden opgevangen worden met improvisaties door de blazers. De Improvisatoren van dOek konden de muziek van Ellington heel goed aan, Met wat meer speelbeurten kan daar iets heel moois uit ontstaan. De warme klanken in het sonnet ‘In Search of a Moor’ kwamen er heel mooi uit en ‘The Telecasters’ kwam schitterend tevoorschijn. De pianist meldde zich toen heel eventjes met een klein akkoordje in een van de rustmaten in dit stuk. Bij Rockin’ in Rhythm zette de pianist met een typisch Ellington akkoord in, waarna het orkest met veel vaart feestelijk gezellig inviel. Jodi Gilbert liet horen dat ‘Come Sunday’ eigenlijk voor haar geschreven was.

De baritonsaxofonist in het gezelschap, Christiano Verlaino, stond ten onrechte niet genoemd in het programmaboekje. Zijn inkleuring van de stukken was voorbeeldig mooi.

In de tweede set kwam het programma eerst niet lekker op gang. Maar na het ‘impro-gesnuffel’ bij ‘Fleurette Africaine’ voelde iedereen zich weer o.k. leek het we. Toen kwam het thema er heel mooi uit. Jodi Gilbert kreeg in ‘All too Soon’ en ‘Just Squeeze me,’ de ruimte om ook als crooner tevoorschijn te komen.

Het was een verademing om Ellington weer eens live en zo lekker met de voeten op de grond te horen spelen. Dit ensemble moet meer speelbeurten krijgen en dan: opnemen die boel! …

Rein de Graaff Trio en Alto Madness

 

Pianist Rein de Graaff op 8 maart 2019 tijdens zijn afscheidsconcert bij Hothouse Redbad in Leeuwarden. Foto Willem de Rhoter

 

De drie Altsaxofonisten die bij het Rein de Graaff Trio speelden. van Links naar rechts: (drummer Eric Ineke) Benjamin Herman, Maarten Hogerhuis en Tineke Postma. Foto Willem de Rhoter.
Het Trio Rein de Graafff met de drie altsaxofonisten, van links naar rechts: pianist Rein de Graaff, altsaxofonist Benjamin Herman, bassist Marius Beets, altist Maarten Hogerhuis, drummer Eric Ineke en saxofoniste Tineke Postma. Foto Willem de Rhoter.

 

Rein de Graaff stopt er mee.

Al sinds mensen heugenis draait Rein de Graaff in het Nederlandse Jazz Circus mee als beboppianist van de hoogste rang. De Bebop is zijn grote liefde en dat speelt hij altijd. Behalve enige tijd in de jaren zeventig, toen hij samen met Dick Vennik modern ging spelen in de geest van John Coltrane. Daar kwam hij al gauw van terug, omdat hij veel liever strikt Bebop wilde spelen.
Dit jaar stopt de grootste amateur (=liefhebber!) onder de Jazz Professionals.
Rein de Graaff staat in de V.S. bekend als de ideale begeleider in Europa. Zodoende heeft hij door de jaren met tientallen Amerikaanse saxofonisten en trompettisten gespeeld. Niet in de laatst plaats doordat hij heel veel Jazzcontacten in de V.S. had. Door zijn zorg en aandacht voor het welzijn van de vaak aan drugs en/of alcohol verslaafde musici, creëerde hij een veilige omgeving voor hen. Ook dank zij de grondige kennis van de te spelen stukken bij het Rein de Graaff trio kregen de Amerikanen de ruimte om veel geïnspireerder te spelen.
In eerste instantie had hij in de jaren Zestig een kwartet met Dick Vennik op tenorsax en fluit.  Eerst met Pierre Courbois achter het drumstel, vanaf eind jaren zestig Eric Ineke. Henk Haverhoek was de bassist. Later had hij een vast trio om gastsolisten te begeleiden. Eerst met Koos Serierse de bassist en nadat Koos met pensioen ging, stond Marius Beets achter de contrabas. Eric Ineke was altijd van de partij.

Rein werd in Nederland echt bekend, door de stoomcursussen Bebop die hij van 1987 tot in 1995 gaf. Voor die concerten wist hij elke keer weer bekende en onbekende, oude en jonge Amerikaanse musici te strikken, die met hem optraden. Vandaar dat in die tijd bij Timeless Records veel cd’s van hem verschenen onder de naam van die Amerikaanse solisten. Dat hij als initiatiefnemer de bandleider zou zijn, vond hij blijkbaar niet interessant. Voorbeelden van die cd’s zijn: ‘Tenor Conclave’ uit 1992 met Teddy Edwards, Buck Hill en Von Freeman, ‘Thinking of You’ uit 1993, met Conte Candoli en Bob Cooper en ‘Baritone Explosions’ uit 1994 en met Ronnie Cuber en Nick Bregnola. De contacten met al die musici bouwde hij al op vanaf de jaren zestig, toen hij op ‘Bedevaart‘ ging naar New York. Daar ontmoette hij vele musici en speelde met ze.

Zomaar een paar cd’s.
New York Jazz
Toen hij in 1979 van zijn platenbaas Wim Wigt de gelegenheid kreeg om een plaat opname in New York te maken, wist hij de ‘oude getrouwe’ ritmesectie Sam Jones op bas en Louis Hayes op drums te strikken en als blazers de jonge honden Tom Harrell op trompet en Ronnie Cuber op baritonsaxofoon. Dat werd wat je noemt een ‘blowing session’ De cd staat dan ook in New York trouw in de schappen en wordt nog steeds verkocht!
Vanaf de eerste maat van het openingsnummer ‘Fifty Six’ van Johnnie Griffin jaagt Ronnie Cuber door de akkoorden. Zo hoort dat bij een stuk van de hand van de om zijn snelheid van spelen gevreesde Griffin. Tijdens zijn solo bedient de pianist hem met akkoorden, zodat Cuber nog wel weet waar hij is. Tom Harrell zet vervolgens een bedachtzame intro in, maar verzeilt algauw ook in het snelle tempo dat ze spelen. ‘A Monk’s Dream’, ook van Johnnie Griffin, spelen ze meer in een rustiger, Monkiaans tempo. De Bud Powellcompositie ‘Wail’ heeft weer een uitdagend snel tempo. In Rein de Graaff’s compositie ‘81st and 1st’ wordt ook weer met een halsbrekend tempo genomen. Bij elkaar een zeer geslaagde opname die zich terecht in de belangstelling van bop liefhebbers mag verheugen. “Dit is wel een Ruige Plaat hoor!” meldde Rein 8 maart in Leeuwarden zelf over deze opname.

Nostalgia
Een andere bijzondere cd is Nostalgia. Daarop vind je opnamen van drie verschillende sessies: Enkele stukken met het Metropole orkest uit 1992, twee duo stukken met Barry Harris uit 1991 –met Koos Serierse en Eric Ineke in de begeleiding en vier Cool stukken uit 1994, in de traditie van Lee Konitz en Warne Marsh, maar dan met Gary Forster en Marco Kegel op altsax. In die drie verschillende disciplines hoor je de veelzijdigheid van de pianist uit Veendam.
Met het Metropole speelt Rein vooral mooi en sierlijk. Dat past wel bij dit orkest. Samen met Barry Harris raast hij als een bezetene door Au Privave en in een rustiger tempo wordt Nostalgia mooi uitgewerkt. Deze opname is gemaakt in Groningen in 1991.
In die tijd maakte ik ze bij de opening van het Middelsee Jazztreffen in Leeuwarden ook mee ze als een echt duo. Een adembenemende gebeurtenis die slechts door twee luisteraars werd bijgewoond. Dat hadden de beide kemphanen geen oog voor, zo druk hadden ze het met elkaar. De adembenemende tempi die ze daar tegen elkaar opzetten, gaf beide pianisten duidelijk ontzettend veel plezier. Zelfs voor mijn verbijsterde oren was het duidelijk dat die ‘Hollandse Kaaskop’ niet onderdeed voor de in de bebop gedrenkte Barry Harris. Na afloop waren ze beide uiterst tevreden over de ‘strijd’ die ze hadden gestreden.
In de laatste serie stukken op de cd ‘Nostalgia’ spelen Gary Forster en de Nederlandse Marco Kegel mee. Zij geven een stijlvast voorbeeld hoe Cool Jazz in de traditie van Lennie Tristano moet klinken. Een feest voor liefhebbers van fijnzinnig weefwerk van twee blazers.

Afscheid
Van de afgelopen zestig jaar heeft Rein er twintig samen met Marius Beets en Eric Ineke op alle podia in Nederland en op vele in Europa gespeeld. Altijd met Nederlandse solisten en vaker nog met Amerikaanse blazers. Dat gebeurde tijdens door hem zelf of door Wim Wigt georganiseerde tournees in binnen- en buitenland. Daarbij meldde hij dan trots dat ze tijdens het concert ‘echte Jazz’ zouden horen. Bebop dus van de bovenste plank. Alhoewel er ook wel eens een solist tussen te vinden was als de tenorist Doug Webb, die het presteerde om met ‘Impressions’ van John Coltrane aan te komen en de zaal volkomen plat te spelen. Dat kon ook Bij Rein de Graaff.

Als reden van zijn afscheid van de podia geeft hij aan dat het organiseren van de tournees hem teveel moeite ging kosten. De leeftijd van 76 gaat ook meespelen.
Voor de liefhebbers van zijn ‘echte Jazz’ is het jammer dat deze integere en bescheiden muzikant van de podia verdwijnt.